6. Opammakathāpañho

Mātikā

Bhante nāgasena, katihaṅgehi samannāgato bhikkhu arahattaṃ sacchikarotīti?

Idha, mahārāja, arahattaṃ sacchikātukāmena bhikkhunā –

Gadrabhassa [ghorassarassa (sī. syā. pī.)] ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

Kukkuṭassa pañca aṅgāni gahetabbāni.

Kalandakassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

Dīpiniyā ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

Dīpikassa dve aṅgāni gahetabbāni.

Kummassa pañca aṅgāni gahetabbāni.

Vaṃsassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

Cāpassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

Vāyasassa dve aṅgāni gahetabbāni.

Makkaṭassa dve aṅgāni gahetabbāni.

Gadrabhavaggo paṭhamo.

Lābulatāya ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

Padumassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.

Bījassa dve aṅgāni gahetabbāni.

Sālakalyāṇikāya ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

Nāvāya tīṇi aṅgāni gahetabbāni.

Nāvālagganakassa [nāvālaganakassa (sī. pī.)] dve aṅgāni gahetabbāni.

Kūpassa [kūpakassa (ka.)] ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

Niyāmakassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.

Kammakārassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

Samuddassa pañca aṅgāni gahetabbāni.

Samuddavaggo dutiyo.

Pathaviyā pañca aṅgāni gahetabbāni.

Āpassa pañca aṅgāni gahetabbāni.

Tejassa pañca aṅgāni gahetabbāni.

Vāyussa pañca aṅgāni gahetabbāni.

Pabbatassa pañca aṅgāni gahetabbāni.

Ākāsassa pañca aṅgāni gahetabbāni.

Candassa pañca aṅgāni gahetabbāni.

Sūriyassa satta aṅgāni gahetabbāni.

Sakkassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.

Cakkavattissa cattāri aṅgāni gahetabbāni.

Pathavīvaggo tatiyo.

Upacikāya ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

Biḷārassa dve aṅgāni gahetabbāni.

Undūrassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

Vicchikassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

Nakulassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

Jarasiṅgālassa dve aṅgāni gahetabbāni.

Migassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.

Gorūpassa cattāri aṅgāni gahetabbāni.

Varāhassa dve aṅgāni gahetabbāni.

Hatthissa pañca aṅgāni gahetabbāni.

Upacikāvaggo catuttho.

Sīhassa satta aṅgāni gahetabbāni.

Cakkavākassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.

Peṇāhikāya dve aṅgāni gahetabbāni.

Gharakapotassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

Ulūkassa dve aṅgāni gahetabbāni.

Satapattassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

Vaggulissa dve aṅgāni gahetabbāni.

Jalūkāya ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

Sappassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.

Ajagarassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

Sīhavaggo pañcamo.

Panthamakkaṭakassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

Thanasitadārakassa [thanapītadārakassa (syā.)] ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

Cittakadharakummassa [cittakathalakummassa (ka.)] ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

Pavanassa pañca aṅgāni gahetabbāni.

Rukkhassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.

Meghassa pañca aṅgāni gahetabbāni.

Maṇiratanassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.

Māgavikassa cattāri aṅgāni gahetabbāni.

Bāḷisikassa dve aṅgāni gahetabbāni.

Tacchakassa dve aṅgāni gahetabbāni.

Makkaṭavaggo chaṭṭho.

Kumbhassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

Kāḷāyasassa [kāḷahaṃsassa (ka.)] dve aṅgāni gahetabbāni.

Chattassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.

Khettassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.

Agadassa dve aṅgāni gahetabbāni.

Bhojanassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.

Issāsassa cattāri aṅgāni gahetabbāni.

Kumbhavaggo sattamo.

Rañño cattāri aṅgāni gahetabbāni.

Dovārikassa dve aṅgāni gahetabbāni.


6. 譬喻问题
目录
尊者那先，比丘具足几种要素才能证得阿罗汉果？
大王，在此，欲证得阿罗汉果的比丘应当：
取驴子的一个要素。
取公鸡的五个要素。
取松鼠的一个要素。
取母豹的一个要素。
取豹子的两个要素。
取乌龟的五个要素。
取竹子的一个要素。
取弓的一个要素。
取乌鸦的两个要素。
取猕猴的两个要素。
第一章 驴子品
取葫芦藤的一个要素。
取莲花的三个要素。
取种子的两个要素。
取娑罗树的一个要素。
取船的三个要素。
取船锚的两个要素。
取井的一个要素。
取舵手的三个要素。
取工人的一个要素。
取大海的五个要素。
第二章 大海品
取大地的五个要素。
取水的五个要素。
取火的五个要素。
取风的五个要素。
取山的五个要素。
取虚空的五个要素。
取月亮的五个要素。
取太阳的七个要素。
取帝释天的三个要素。
取转轮圣王的四个要素。
第三章 大地品
取白蚁的一个要素。
取猫的两个要素。
取老鼠的一个要素。
取蝎子的一个要素。
取獾的一个要素。
取老狐狸的两个要素。
取鹿的三个要素。
取牛的四个要素。
取野猪的两个要素。
取象的五个要素。
第四章 白蚁品
取狮子的七个要素。
取鸳鸯的三个要素。
取蝙蝠的两个要素。
取家鸽的一个要素。
取猫头鹰的两个要素。
取百舌鸟的一个要素。
取蝙蝠的两个要素。
取水蛭的一个要素。
取蛇的三个要素。
取蟒蛇的一个要素。
第五章 狮子品
取路边蜘蛛的一个要素。
取吃奶婴儿的一个要素。
取彩绘龟的一个要素。
取风的五个要素。
取树的三个要素。
取云的五个要素。
取宝石的三个要素。
取猎人的四个要素。
取渔夫的两个要素。
取木匠的两个要素。
第六章 猕猴品
取水罐的一个要素。
取黑铁的两个要素。
取伞的三个要素。
取田地的三个要素。
取药的两个要素。
取食物的三个要素。
取弓箭手的四个要素。
第七章 水罐品
取国王的四个要素。
取门卫的两个要素。


Nisadāya ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

Padīpassa dve aṅgāni gahetabbāni.

Mayūrassa dve aṅgāni gahetabbāni.

Turaṅgassa dve aṅgāni gahetabbāni.

Soṇḍikassa dve aṅgāni gahetabbāni.

Indakhīlassa dve aṅgāni gahetabbāni.

Tulāya ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

Khaggassa dve aṅgāni gahetabbāni.

Macchassa dve aṅgāni gahetabbāni.

Iṇaggāhakassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

Byādhitassa dve aṅgāni gahetabbāni.

Matassa dve aṅgāni gahetabbāni.

Nadiyā dve aṅgāni gahetabbāni.

Usabhassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

Maggassa dve aṅgāni gahetabbāni.

Suṅkasāyikassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

Corassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.

Sakuṇagghiyā ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

Sunakhassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

Tikicchakassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.

Gabbhiniyā dve aṅgāni gahetabbāni.

Camariyā ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

Kikiyā dve aṅgāni gahetabbāni.

Kapotikāya tīṇi aṅgāni gahetabbāni.

Ekanayanassa dve aṅgāni gahetabbāni.

Kassakassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.

Jambukasiṅgāliyā ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

Caṅgavārakassa dve aṅgāni gahetabbāni.

Dabbiyā ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

Iṇasādhakassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.

Anuvicinakassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

Sārathissa dve aṅgāni gahetabbāni.

Bhojakassa dve aṅgāni gahetabbāni.

Tunnavāyassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

Nāvikassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

Bhamarassa dve aṅgāni gahetabbānīti.

Mātikā niṭṭhitā.

1. Gadrabhavaggo

1. Gadrabhaṅgapañho

1. ‘‘Bhante nāgasena, ‘gadrabhassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, gadrabho nāma saṅkārakūṭepi catukkepi siṅghāṭakepi gāmadvārepi thusarāsimhipi yattha katthaci sayati, na sayanabahulo hoti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena tiṇasanthārepi paṇṇasanthārepi kaṭṭhamañcakepi chamāyapi yattha katthaci cammakhaṇḍaṃ pattharitvā yattha katthaci sayitabbaṃ, na sayanabahulena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, gadrabhassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena ‘kaliṅgarūpadhānā, bhikkhave, etarahi mama sāvakā viharanti appamattā ātāpino padhānasmi’nti. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatināpi –

‘‘‘Pallaṅkena nisinnassa, jaṇṇukenābhivassati;

Alaṃ phāsuvihārāya, pahitattassa bhikkhuno’’’ti.

Gadrabhaṅgapañho paṭhamo.

2. Kukkuṭaṅgapañho



Nisadāya ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
Padīpassa dve aṅgāni gahetabbāni.
Mayūrassa dve aṅgāni gahetabbāni.
Turaṅgassa dve aṅgāni gahetabbāni.
Soṇḍikassa dve aṅgāni gahetabbāni.
Indakhīlassa dve aṅgāni gahetabbāni.
Tulāya ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
Khaggassa dve aṅgāni gahetabbāni.
Macchassa dve aṅgāni gahetabbāni.
Iṇaggāhakassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
Byādhitassa dve aṅgāni gahetabbāni.
Matassa dve aṅgāni gahetabbāni.
Nadiyā dve aṅgāni gahetabbāni.
Usabhassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
Maggassa dve aṅgāni gahetabbāni.
Suṅkasāyikassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
Corassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
Sakuṇagghiyā ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
Sunakhassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
Tikicchakassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
Gabbhiniyā dve aṅgāni gahetabbāni.
Camariyā ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
Kikiyā dve aṅgāni gahetabbāni.
Kapotikāya tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
Ekanayanassa dve aṅgāni gahetabbāni.
Kassakassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
Jambukasiṅgāliyā ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
Caṅgavārakassa dve aṅgāni gahetabbāni.
Dabbiyā ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
Iṇasādhakassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
Anuvicinakassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
Sārathissa dve aṅgāni gahetabbāni.
Bhojakassa dve aṅgāni gahetabbāni.
Tunnavāyassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
Nāvikassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
Bhamarassa dve aṅgāni gahetabbāni。
目录已完成。
1. 驴子品
1. 驴子分问
1. “尊者那先，‘驴子取一个要素’是指什么呢？‘如，大王，驴子是指在土堆、四处、村口、尘土堆等地方，随处都能卧下，不会频繁地躺下。正如，大王，修行者在修行时，即使在草地、树下、木桩旁、沙地上，随处都可以躺下，但不应频繁地躺下。这就是，尊王，驴子取的一个要素。正如，尊王，佛陀曾对天神说过，‘比丘们，现在我的弟子们都在安静地修行，努力精进。’正如，尊王，长老舍利弗也曾说过——
‘坐在草地上，雨水从头上淋下；
足以享受安乐，心定的比丘。’
驴子分问第一。”
2. 公鸡分问

2. ‘‘Bhante nāgasena, ‘kukkuṭassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, kukkuṭo kālena samayena paṭisallīyati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kālena samayeneva cetiyaṅgaṇaṃ sammajjitvā pānīyaṃ paribhojanīyaṃ upaṭṭhapetvā sarīraṃ paṭijaggitvā nahāyitvā cetiyaṃ vanditvā vuḍḍhānaṃ bhikkhūnaṃ dassanāya gantvā kālena samayena suññāgāraṃ pavisitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, kukkuṭassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, kukkuṭo kālena samayeneva vuṭṭhāti. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kālena samayeneva vuṭṭhahitvā cetiyaṅgaṇaṃ sammajjitvā pānīyaṃ paribhojanīyaṃ upaṭṭhapetvā sarīraṃ paṭijaggitvā cetiyaṃ vanditvā punadeva suññāgāraṃ pavisitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, kukkuṭassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, kukkuṭo pathaviṃ khaṇitvā khaṇitvā ajjhohāraṃ ajjhoharati. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena paccavekkhitvā paccavekkhitvā ajjhohāraṃ ajjhoharitabbaṃ ‘neva davāya na madāya na maṇḍanāya na vibhūsanāya, yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya vihiṃsūparatiyā brahmacariyānuggahāya, iti purāṇañca vedanaṃ paṭihaṅkhāmi navañca vedanaṃ na uppādessāmi, yātrā ca me bhavissati anavajjatā ca phāsuvihāro cā’ti. Idaṃ, mahārāja, kukkuṭassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena –

‘‘‘Kantāre puttamaṃsaṃva, akkhassabbhañjanaṃ yathā;

Evaṃ āhari āhāraṃ, yāpanatthamamucchito’ti.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, kukkuṭo sacakkhukopi rattiṃ andho hoti. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena anandheneva andhena viya bhavitabbaṃ, araññepi gocaragāme piṇḍāya carantenapi rajanīyesu rūpasaddagandharasaphoṭṭhabbadhammesu andhena badhirena mūgena viya bhavitabbaṃ, na nimittaṃ gahetabbaṃ, nānubyañjanaṃ gahetabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, kukkuṭassa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena mahākaccāyanena –

‘Cakkhumāssa yathā andho, sotavā badhiro yathā;

Paññavāssa [jivhāvassa (sī. pī.)] yathā mūgo, balavā dubbaloriva;

Attaatthe [atha atthe (sī. pī.)] samuppanne, sayetha matasāyika’nti.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, kukkuṭo leḍḍudaṇḍalaguḷamuggarehi paripātiyantopi sakaṃ gehaṃ na vijahati. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena cīvarakammaṃ karontenapi navakammaṃ karontenapi vattappaṭivattaṃ karontenapi uddisantenapi uddisāpentenapi yoniso manasikāro na vijahitabbo, sakaṃ kho panetaṃ, mahārāja, yogino gehaṃ, yadidaṃ yoniso manasikāro . Idaṃ, mahārāja, kukkuṭassa pañcamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ . Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena ‘ko ca, bhikkhave, bhikkhuno gocaro sako pettiko visayo? Yadidaṃ cattāro satipaṭṭhānā’ti. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatināpi –

‘‘‘Yathā sudanto mātaṅgo, sakaṃ soṇḍaṃ na maddati;

Bhakkhābhakkhaṃ vijānāti, attano vuttikappanaṃ.

‘‘‘Tatheva buddhaputtena, appamattena vā pana;

Jinavacanaṃ na madditabbaṃ, manasikāravaruttama’’’nti.

Kukkuṭaṅgapañho dutiyo.

3. Kalandakaṅgapañho



2. “尊者那先，‘公鸡取五个要素’是指哪些五个要素？” “如，大王，公鸡在特定的时间会独自待着，正如，大王，修行者应当在特定的时间里清理圣地，准备饮水，照顾身体，洗澡，礼拜圣地，去见年长的比丘，然后在特定的时间里进入空房。这就是，尊王，公鸡的第一个要素。
“再者，大王，公鸡在特定的时间里会起床。正如，大王，修行者在特定的时间里起床，清理圣地，准备饮水，照顾身体，礼拜圣地，再次进入空房。这就是，尊王，公鸡的第二个要素。
“再者，大王，公鸡在土中刨食。正如，大王，修行者应当反思，反思，获取食物，不是为了享乐、醉酒、装饰或美化，而是为了维持身体的存在，减少对他人的伤害，遵循梵行，避免旧的痛苦而不再生起新的痛苦，确保我将有顺利的旅程与安乐的生活。”这就是，尊王，公鸡的第三个要素。正如，尊王，佛陀曾对天神说过——
“如同在森林中，肉色的儿子，眼睛上涂抹着眼药；
如此获取食物，得以维持生命所需。”
“再者，大王，公鸡在晚上即使有眼睛也是盲的。正如，大王，修行者在修行中也应如同盲人，虽然在森林和乡村中乞食，但在夜间的色声香味触等事物上也应如同盲聋者，不能抓住任何迹象，也不能把握任何线索。这就是，尊王，公鸡的第四个要素。正如，尊王，长老大迦叶也曾说过——
“如同有眼的却是盲的，如同有耳的却是聋的；
如同有智慧的却是愚笨的，强壮的却是虚弱的；
在事物出现时，若不觉知则如同沉睡。”
“再者，大王，公鸡在用锤子和木棍等工具时，仍不离开自己的家。正如，大王，修行者在做衣物的工作时，或是在做新工作，或是在日常事务中，或是在指引、教导、引导时，正当的心思不应离开自己的家，而这正是，尊王，修行者的应有之处。这就是，尊王，公鸡的第五个要素。正如，尊王，佛陀曾对天神说过，“比丘的生活是自己的，属于彼岸的，亦即四个正念的建立。”正如，尊王，长老舍利弗也曾说过——
“如同温驯的母象，不会打自己的鼻子；
知道食物与不食物，明白自己所说的道理。”
“同样，佛的弟子，若能精进修行；应当不轻视佛陀的教诲，心思应当专注。”这就是公鸡的第二个分问。
3. 松鼠分问

3. ‘‘Bhante nāgasena, ‘kalandakassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, kalandako paṭisattumhi opatante naṅguṭṭhaṃ papphoṭetvā mahantaṃ katvā teneva naṅguṭṭhalaguḷena paṭisattuṃ paṭibāhati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kilesasattumhi opatante satipaṭṭhānalaguḷaṃ papphoṭetvā mahantaṃ katvā teneva satipaṭṭhānalaguḷena sabbakilesā paṭibāhitabbā. Idaṃ, mahārāja, kalandakassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena cūḷapanthakena –

‘Yadā kilesā opatanti, sāmaññaguṇadhaṃsanā;

Satipaṭṭhānalaguḷena, hantabbā te punappuna’’’nti.

Kalandakaṅgapañho tatiyo.

4. Dīpiniyaṅgapañho

4. ‘‘Bhante nāgasena, ‘dīpiniyā ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, dīpinī sakiṃ yeva gabbhaṃ gaṇhāti, na punappunaṃ purisaṃ upeti? Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena āyatiṃ paṭisandhiṃ uppattiṃ gabbhaseyyaṃ cutiṃ bhedaṃ khayaṃ vināsaṃ saṃsārabhayaṃ duggatiṃ visamaṃ sampīḷitaṃ disvā ‘punabbhave nappaṭisandahissāmī’ti yoniso manasikāro karaṇīyo. Idaṃ, mahārāja, dīpiniyā ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena suttanipāte dhaniyagopālakasutte –

‘‘‘Usabhoriva chetva bandhanāni, nāgo pūtilataṃva dālayitvā;

Nāhaṃ punupessaṃ gabbhaseyyaṃ, atha ce patthayasī pavassa devā’’’ti.

Dīpiniyaṅgapañho catuttho.

5. Dīpikaṅgapañho



3. “尊者那先，‘松鼠取一个要素’是指什么呢？” “如，大王，松鼠在面对危险时会用爪子抓住并将其撕裂，正如，大王，修行者在面对烦恼时应当用正念的力量去抓住并消除所有烦恼。这就是，尊王，松鼠的一个要素。正如，尊王，长老小半头也曾说过——
“当烦恼来袭时，应当以正念之力去击败它们。”
松鼠分问第三。
4. “尊者那先，‘母豹取一个要素’是指什么呢？” “如，大王，母豹只会抓取自己的幼崽，而不会再次接近其他人。正如，大王，修行者在修行时，应当对于轮回、出生、死亡、分离、消亡、痛苦、困扰等要素，心中应有明确的思考，做出正确的选择，避免再次陷入轮回的恐惧与痛苦。这就是，尊王，母豹的一个要素。正如，尊王，佛陀曾对天神说过——
“如同割断羁绊，母象放下了束缚；
我不再接触轮回，若你愿意，便可降临。”
母豹分问第四。
5. “尊者那先，‘灯取一个要素’是指什么呢？” “如，大王，灯只会照亮自己所在的地方，而不会再次照亮他人。正如，大王，修行者在修行中，应当对于生死、轮回、痛苦、困扰等要素，心中应有明确的思考，做出正确的选择，避免再次陷入轮回的恐惧与痛苦。这就是，尊王，灯的一个要素。正如，尊王，佛陀曾对天神说过——
“如同灯光照亮黑暗，驱散无明的阴霾；
我不再接触轮回，若你愿意，便可降临。”
灯分问第五。

5. ‘‘Bhante nāgasena, ‘dīpikassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, dīpiko araññe tiṇagahanaṃ vā vanagahanaṃ vā pabbatagahanaṃ vā nissāya nilīyitvā mige gaṇhāti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena vivekaṃ sevitabbaṃ araññaṃ rukkhamūlaṃ pabbataṃ kandaraṃ giriguhaṃ susānaṃ vanapatthaṃ abbhokāsaṃ palālapuñjaṃ appasaddaṃ appanigghosaṃ vijanavātaṃ manussarāhaseyyakaṃ paṭisallānasāruppaṃ; vivekaṃ sevamāno hi, mahārāja, yogī yogāvacaro nacirasseva chaḷabhiññāsu ca vasibhāvaṃ pāpuṇāti. Idaṃ, mahārāja, dīpikassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therehi dhammasaṅgāhakehi –

‘‘‘Yathāpi dīpiko nāma, nilīyitvā gaṇhate [gaṇhatī (sī. pī.)] mige;

Tathevāyaṃ buddhaputto, yuttayogo vipassako;

Araññaṃ pavisitvāna, gaṇhāti phalamuttama’nti.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, dīpiko yaṃ kiñci pasuṃ vadhitvā vāmena passena patitaṃ na bhakkheti. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena veḷudānena vā pattadānena vā pupphadānena vā phaladānena vā sinānadānena vā mattikādānena vā cuṇṇadānena vā dantakaṭṭhadānena vā mukhodakadānena vā cātukamyatāya vā muggasupyatāya [muggasuppatāya (sī. pī.)] vā pāribhaṭa [pāribhaṭṭatāya (sī. pī.)] yatāya vā jaṅghapesanīyena vā vejjakammena vā dūtakammena vā pahiṇagamanena vā piṇḍapaṭipiṇḍena vā dānānuppadānena vā vatthuvijjāya vā nakkhattavijjāya vā aṅgavijjāya [nagavijjāya (ka.)] vā aññataraññatarena vā buddhappaṭikuṭṭhena micchājīvena nipphāditaṃ bhojanaṃ na bhuñjitabbaṃ [paribhuñjitabbaṃ (sī. pī.)] vāmena passena patitaṃ pasuṃ viya dīpiko. Idaṃ, mahārāja, dīpikassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā –

‘‘‘Vacīviññattivipphārā, uppannaṃ madhupāyasaṃ;

Sace bhutto bhaveyyāhaṃ, sājīvo garahito mama.

‘‘‘Yadipi me antaguṇaṃ, nikkhamitvā bahī care;

Neva bhindeyyamājīvaṃ, cajamānopi jīvita’’’nti.

Dīpikaṅgapañho pañcamo.

6. Kummaṅgapañho



5. “尊者那先，‘灯取两个要素’是指哪些两个要素？” “如，大王，灯在森林中依靠草丛、树木或山崖而隐藏，捕捉动物。正如，大王，修行者应当在修行中选择独处，选择森林、树根、山、岩洞、墓地、荒野、空旷之地、安静的地方、少有人烟的地方，修行者在独处时，很快就能掌握六种神通。这就是，尊王，灯的第一个要素。正如，尊王，长老法师们曾说过——
“如同灯在隐秘处，捕捉到动物；
同样，这位佛的弟子，正当修行，洞察事物；
进入森林，捕获最好的果实。”
“再者，大王，灯在捕杀任何动物时，左侧的光芒不会照射到它身上。正如，大王，修行者在修行中，不应接受任何来自施舍、供养、花朵、果实、香料、土壤、粉末、牙齿、口水，或是其他任何不正当的食物，正如灯光不会照射到左侧的动物身上。这就是，尊王，灯的第二个要素。正如，尊王，长老舍利弗曾对法的统帅说过——
“言语的种种变化，产生了如蜜般的滋味；
若我吃了，便会成为被谴责的活物。
“即使我有缺陷，离开后仍要外出；
也不应破坏生计，放弃生命。”
灯分问第五。
6. “尊者那先，‘龟取一个要素’是指什么呢？”

6. ‘‘Bhante nāgasena, ‘kummassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, kummo udakacaro udakeyeva vāsaṃ kappeti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbapāṇabhūtapuggalānaṃ hitānukampinā mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena sabbāvantaṃ lokaṃ pharitvā viharitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, kummassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, kummo udake uppilavanto sīsaṃ ukkhipitvā yadi koci passati, tattheva nimujjati gāḷhamogāhati ‘mā maṃ te puna passeyyu’nti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kilesesu opatantesu ārammaṇasare nimujjitabbaṃ gāḷhamogāhitabbaṃ ‘mā maṃ kilesā puna passeyyu’nti. Idaṃ, mahārāja, kummassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ , mahārāja, kummo udakato nikkhamitvā kāyaṃ otāpeti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena nisajjaṭṭhānasayanacaṅkamato mānasaṃ nīharitvā sammappadhāne mānasaṃ otāpetabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, kummassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, kummo pathaviṃ khaṇitvā vivitte vāsaṃ kappeti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena lābhasakkārasilokaṃ pajahitvā suññaṃ vivittaṃ kānanaṃ vanapatthaṃ pabbataṃ kandaraṃ giriguhaṃ appasaddaṃ appanigghosaṃ pavivittamogāhitvā vivitte yeva vāsaṃ upagantabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, kummassa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena upasenena vaṅgantaputtena –

‘‘‘Vivittaṃ appanigghosaṃ, vāḷamiganisevitaṃ;

Seve senāsanaṃ bhikkhu, paṭisallānakāraṇā’ti.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, kummo cārikaṃ caramāno yadi kañci passati vā, saddaṃ suṇāti vā, soṇḍipañcamāni aṅgāni sake kapāle nidahitvā appossukko tuṇhībhūto tiṭṭhati kāyamanurakkhanto, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbattha rūpasaddagandharasaphoṭṭhabbadhammesu āpatantesu chasu dvāresu saṃvarakavāṭaṃ anugghāṭetvā mānasaṃ samodahitvā saṃvaraṃ katvā satena sampajānena vihātabbaṃ samaṇadhammaṃ anurakkhamānena. Idaṃ, mahārāja, kummassa pañcamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena saṃyuttanikāyavare kummūpamasuttante –

‘‘‘Kummova aṅgāni sake kapāle, samodahaṃ bhikkhu manovitakke;

Anissito aññamaheṭhayāno, parinibbutonūpavadeyya kañcī’’’ti.

Kummaṅgapañho chaṭṭho.

7. Vaṃsaṅgapañho

7. ‘‘Bhante nāgasena, ‘vaṃsassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, vaṃso yattha vāto, tattha anulometi, nāññatthamanudhāvati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena yaṃ buddhena bhagavatā bhāsitaṃ navaṅgaṃ satthu sāsanaṃ, taṃ anulomayitvā kappiye anavajje ṭhatvā samaṇadhammaṃ yeva pariyesitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, vaṃsassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ mahārāja therena rāhulena –

‘‘‘Navaṅgaṃ buddhavacanaṃ, anulometvāna sabbadā;

Kappiye anavajjasmiṃ, ṭhatvāpāyaṃ samuttari’’’nti.

Vaṃsaṅgapañho sattamo.

8. Cāpaṅgapañho



6. "尊者那先，'龟取五个要素'是指哪些五个要素？" "如，大王，龟是水中生物在水中生活，正如，大王，修行者应当对一切生命和众生怀有慈悲之心，以广大、无量、无敌、无害的慈心遍及整个世界。这就是，尊王，龟的第一个要素。
"再者，大王，龟在水中浮起时抬起头，如果看到任何人，就会立即潜入水中深处，想着'不要让他们再看到我'。正如，大王，修行者在烦恼来袭时，应当潜入所缘之湖中，深深地沉入，想着'不要让烦恼再看到我'。这就是，尊王，龟的第二个要素。
"再者，大王，龟从水中出来时会晒干身体，正如，大王，修行者从坐卧行走中收回心意，应当在正确的努力中晒干心意。这就是，尊王，龟的第三个要素。
"再者，大王，龟挖掘土地在隐蔽处生活，正如，大王，修行者应当放弃利养、恭敬和名声，进入空旷、隐蔽的森林、荒野、山岳、洞穴，在安静、少声的地方独处生活。这就是，尊王，龟的第四个要素。正如，尊王，长老优波西那·旺甘塔子曾说——
"寂静无声处，野兽所居之地；
比丘应居住，为了独处修行。"
"再者，大王，龟在行走时如果看到或听到什么，就会将五肢缩入壳中，保持安静不动以保护身体。正如，大王，修行者在一切色声香味触法来袭时，应当关闭六个感官之门，收摄心意，保持警觉，以正念保护沙门法。这就是，尊王，龟的第五个要素。正如，尊王，天中之天佛陀在相应部《龟喻经》中所说——
"如龟将肢缩入壳中，比丘摄护诸妄想；
无依无害于他人，完全寂灭不责他。"
龟分问第六。
7. "尊者那先，'竹取一个要素'是指什么要素？" "如，大王，竹随风所向而弯，不会违背，正如，大王，修行者应当随顺佛陀所说的九分教法，安住于适宜无过之处，寻求沙门法。这就是，尊王，竹的一个要素。正如，尊王，长老罗睺罗所说——
"随顺佛陀九分教，常住适宜无过处，
超越恶趣得解脱。"
竹分问第七。
8. 弓分问

8. ‘‘Bhante nāgasena, ‘cāpassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, cāpo sutacchito namito [mito (sī. pī. ka.)] yāvaggamūlaṃ samakameva anunamati nappaṭitthambhati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena theranavamajjhimasamakesu anunamitabbaṃ nappaṭipharitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, cāpassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena vidhura [puṇṇaka] jātake –

‘‘‘Cāpovūnudaro dhīro, vaṃso vāpi pakampaye [cāpo vā nuna me dhīro, vaṃsova anulomayaṃ (sī. pī. ka.)];

Paṭilomaṃ na vatteyya, sa rājavasatiṃ vase’’’ti.

Cāpaṅgapañho aṭṭhamo.

9. Vāyasaṅgapañho

9. ‘‘Bhante nāgasena, ‘vāyasassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, vāyaso āsaṅkitaparisaṅkito yattappayatto carati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena āsaṅkitaparisaṅkitena yattapayattena upaṭṭhitāya satiyā saṃvutehi indriyehi caritabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, vāyasassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, vāyaso yaṃ kiñci bhojanaṃ disvā ñātīhi saṃvibhajitvā bhuñjati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ye te lābhā dhammikā dhammaladdhā antamaso pattapariyāpannamattampi, tathārūpehi lābhehi paṭivibhattabhoginā bhavitabbaṃ sīlavantehi sabrahmacārīhi. Idaṃ, mahārāja, vāyasassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā –

‘‘‘Sace me upanāmenti, yathāladdhaṃ tapassino;

Sabbe saṃvibhajitvāna, tato bhuñjāmi bhojana’’’nti.

Vāyasaṅgapañho navamo.

10. Makkaṭaṅgapañho

10. ‘‘Bhante nāgasena, ‘makkaṭassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, makkaṭo vāsamupagacchanto tathārūpe okāse mahatimahārukkhe pavivitte sabbaṭṭhakasākhe [sabbatthakasākhe (syā.), sabbaṭṭhasākhe (ka.)] bhīruttāṇe vāsamupagacchati, evameva kho, mahārāja , yoginā yogāvacarena lajjiṃ pesalaṃ sīlavantaṃ kalyāṇadhammaṃ bahussutaṃ dhammadharaṃ vinayadharaṃ piyaṃ garubhāvanīyaṃ vattāraṃ vacanakkhamaṃ ovādakaṃ viññāpakaṃ sandassakaṃ samādapakaṃ samuttejakaṃ sampahaṃsakaṃ evarūpaṃ kalyāṇamittaṃ ācariyaṃ nissāya viharitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, makkaṭassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, makkaṭo rukkhe yeva carati tiṭṭhati nisīdati, yadi niddaṃ okkamati, tattheva rattiṃ vāsamanubhavati. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena pavanābhimukhena bhavitabbaṃ, pavane yeva ṭhānacaṅkamanisajjāsayanaṃ niddaṃ okkamitabbaṃ, tattheva satipaṭṭhānamanubhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, makkaṭassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā –

‘‘‘Caṅkamantopi tiṭṭhanto, nisajjāsayanena vā;

Pavane sobhate bhikkhu, pavanantaṃva vaṇṇita’’’nti.

Makkaṭaṅgapañho dasamo.

Gadrabhavaggo paṭhamo.

Tassuddānaṃ –

Gadrabho ceva [ghorassaro ca (sī. syā. pī.)] kukkuṭo, kalando dīpini dīpiko;

Kummo vaṃso ca cāpo ca, vāyaso atha makkaṭoti.

2. Samuddavaggo

1. Lābulataṅgapañho



8. "尊者那先，'弓取一个要素'是指什么要素？" "如，大王，弓被良好打磨弯曲时，从头到尾都均匀弯曲而不反弹，正如，大王，修行者对待长老、新学、中等的比丘都应当谦恭，不应傲慢。这就是，尊王，弓的一个要素。正如，尊王，天中之天佛陀在毗陀罗本生经中所说——
"智者如弓般柔顺，如竹般随顺；
不应生逆心，方可住王宫。"
弓分问第八。
9. "尊者那先，'乌鸦取两个要素'是指哪两个要素？" "如，大王，乌鸦谨慎警惕地行动，正如，大王，修行者应当谨慎警惕，具足正念，守护诸根而行。这就是，尊王，乌鸦的第一个要素。
"再者，大王，乌鸦看到任何食物都会与同类分享后才食用，正如，大王，修行者获得如法所得之物，即使只有一钵之量，也应当与持戒的同修分享。这就是，尊王，乌鸦的第二个要素。正如，尊王，法将舍利弗长老所说——
"若有修行者，供养我所得；
我必先分享，然后才食用。"
乌鸦分问第九。
10. "尊者那先，'猴子取两个要素'是指哪两个要素？" "如，大王，猴子选择居住处时，会选择那种隐蔽的、枝叶茂密的大树作为安全庇护所，正如，大王，修行者应当依止具有惭愧、温和、持戒、具善法、多闻、持法、持律、可亲近、可尊敬、善言、能忍、能教导、能开示、能激励、能鼓舞的这样的善知识阿阇黎而住。这就是，尊王，猴子的第一个要素。
"再者，大王，猴子在树上行走、站立、坐卧，若要睡觉也在那里过夜。正如，大王，修行者应当面向森林，在森林中行走、站立、坐卧、睡眠，在那里修习念处。这就是，尊王，猴子的第二个要素。正如，尊王，法将舍利弗长老所说——
"行走或站立，坐卧皆如是；
比丘在林中，如林般美好。"
猴子分问第十。
驴品第一。
其摄颂：
驴与鸡，松鼠与母豹灯，
龟与竹与弓，乌鸦与猴子。
2. 海品
1. 蔓藤分问

1. ‘‘Bhante nāgasena, ‘lābulatāya ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, lābulatā tiṇe vā kaṭṭhe vā latāya vā soṇḍikāhi ālambitvā tassūpari vaḍḍhati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena arahatte abhivaḍḍhitukāmena manasā ārammaṇaṃ ālambitvā arahatte abhivaḍḍhitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, lābulatāya ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā –

‘‘‘Yathā lābulatā nāma, tiṇe kaṭṭhe latāya vā;

Ālambitvā soṇḍikāhi, tato vaḍḍhati uppari.

‘‘‘Tatheva buddhaputtena, arahattaphalakāminā;

Ārammaṇaṃ ālambitvā, vaḍḍhitabbaṃ asekkhaphale’’’ti.

Lābulataṅgapañho paṭhamo.

2. Padumaṅgapañho

2. ‘‘Bhante nāgasena, ‘padumassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī’’ti ? ‘‘Yathā, mahārāja, padumaṃ udake jātaṃ udake saṃvaddhaṃ anupalittaṃ udakena, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kule gaṇe lābhe yase sakkāre sammānanāya paribhogapaccayesu ca sabbattha anupalittena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, padumassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, padumaṃ udakā accuggamma ṭhāti. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbalokaṃ abhibhavitvā accuggamma lokuttaradhamme ṭhātabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, padumassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, padumaṃ appamattakenapi anilena eritaṃ calati. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena appamattakesupi kilesesu saṃyamo karaṇīyo, bhayadassāvinā viharitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, padumassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena ‘aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī samādāya sikkhati sikkhāpadesū’ti.

Padumaṅgapañho dutiyo.

3. Bījaṅgapañho

3. ‘‘Bhante nāgasena, ‘bījassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, bījaṃ appakampi samānaṃ bhaddake khette vuttaṃ deve sammā dhāraṃ pavecchante subahūni phalāni anudassati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena yathā paṭipāditaṃ sīlaṃ kevalaṃ sāmaññaphalamanudassati. Evaṃ sammā paṭipajjitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, bījassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, bījaṃ suparisodhite khette ropitaṃ khippameva saṃvirūhati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena mānasaṃ supariggahitaṃ suññāgāre parisodhitaṃ satipaṭṭhānakhettavare khittaṃ khippameva virūhati. Idaṃ, mahārāja, bījassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ . Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena anuruddhena –

‘‘‘Yathāpi khette [yathā khette (sī.)] parisuddhe, bījañcassa patiṭṭhitaṃ;

Vipulaṃ tassa phalaṃ hoti, api toseti kassakaṃ.

‘‘‘Tatheva yogino cittaṃ, suññāgāre visodhitaṃ;

Satipaṭṭhānakhettamhi, khippameva virūhatī’’’ti.

Bījaṅgapañho tatiyo.

4. Sālakalyāṇikaṅgapañho



1. "尊者那先，'葫芦藤取一个要素'是指什么要素？" "如，大王，葫芦藤依靠草、木或其他藤蔓生长，然后在其上茂盛生长，正如，大王，修行者希望在阿罗汉果上增长时，应当以心缘取所缘，在阿罗汉果上增长。这就是，尊王，葫芦藤的一个要素。正如，尊王，法将舍利弗长老所说——
"如同葫芦藤，依靠草木藤；
以其蔓延枝，向上茂盛生。
如是佛弟子，欲证阿罗汉；
应当缘所缘，增长无学果。"
葫芦藤分问第一。
2. "尊者那先，'莲花取三个要素'是指哪三个要素？" "如，大王，莲花生于水中、长于水中，却不被水沾染，正如，大王，修行者对于家族、团体、利养、名声、恭敬、供养等一切事物都不应被染着。这就是，尊王，莲花的第一个要素。
"再者，大王，莲花超出水面而立。正如，大王，修行者应当超越一切世间，安住于出世间法中。这就是，尊王，莲花的第二个要素。
"再者，大王，莲花被微风吹动就会摇晃。正如，大王，修行者对于微小的烦恼也应当保持警惕，应当常怀畏惧而住。这就是，尊王，莲花的第三个要素。正如，尊王，天中之天佛陀所说'对于微细的过失也应当看到危险，受持学处而学习'。"
莲花分问第二。
3. "尊者那先，'种子取两个要素'是指哪两个要素？" "如，大王，种子虽少，但种在良田中，若天降适量雨水，就会结出丰硕果实，正如，大王，修行者应当如实修习戒律，必定会结出沙门果。应当如此正确修行。这就是，尊王，种子的第一个要素。
"再者，大王，种子种在精心耕耘的田地里会迅速生长，正如，大王，修行者的心意若能善加把握，在空闲处净化，播撒在念处的良田中，就会迅速生长。这就是，尊王，种子的第二个要素。正如，尊王，长老阿那律所说——
"如同净洁田地，种子安置其中；
果实必定丰硕，令农夫心欢喜。
如是修行者心，空闲处得净化；
念处良田之中，迅速得以生长。"
种子分问第三。
4. 美好沙罗树

4. ‘‘Bhante nāgasena, ‘sālakalyāṇikāya ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, sālakalyāṇikā nāma antopathaviyaṃ yeva abhivaḍḍhati hatthasatampi bhiyyopi, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena cattāri sāmaññaphalāni catasso paṭisambhidā chaḷabhiññāyo kevalañca samaṇadhammaṃ suññāgāre yeva paripūrayitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, sālakalyāṇikāya ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena rāhulena –

‘‘‘Sālakalyāṇikā nāma, pādapo dharaṇīruho;

Antopathaviyaṃ yeva, satahatthopi vaḍḍhati.

‘‘‘Yathā kālamhi sampatte, paripākena so dumo;

Uggañchitvāna ekāhaṃ, satahatthopi vaḍḍhati.

‘‘‘Evamevāhaṃ mahāvīra, sālakalyāṇikā viya;

Abbhantare suññāgāre, dhammato abhivaḍḍhayi’’’nti.

Sālakalyāṇikaṅgapañho catuttho.

5. Nāvaṅgapañho

5. ‘‘Bhante nāgasena, ‘nāvāya tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, nāvā bahuvidhadārusaṅghāṭasamavāyena bahumpi janaṃ tārayati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ācārasīlaguṇavattappaṭivattabahuvidhadhammasaṅghāṭasamavāyena sadevako loko tārayitabbo. Idaṃ, mahārāja, nāvāya paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, nāvā bahuvidhaūmitthanitavegavisaṭamāvaṭṭavegaṃ sahati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena bahuvidhakilesaūmivegaṃ lābhasakkārayasasilokapūjanavandanā parakulesu nindāpasaṃsāsukhadukkhasammānanavimānanabahuvidhadosaūmivegañca sahitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, nāvāya dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, nāvā aparimitamanantamapāramakkhobhitagambhīre mahatimahāghose timitimiṅgalamakaramacchagaṇākule mahatimahāsamudde carati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena tiparivaṭṭa dvādasākāra catusaccābhisamayappaṭivedhe mānasaṃ sañcārayitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, nāvāya tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena saṃyuttanikāyavare saccasaṃyutte –

‘‘‘Vitakkentā ca kho tumhe, bhikkhave, ‘‘idaṃ dukkha’’nti vitakkeyyātha, ‘‘ayaṃ dukkhasamudayo’’ti vitakkeyyātha, ‘‘ayaṃ dukkhanirodho’’ti vitakkeyyātha, ‘‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’’ti vitakkeyyāthā’’’ti.

Nāvaṅgapañho pañcamo.

6. Nāvālagganakaṅgapañho


 这是巴利文佛教经典的一段内容,以下是中文翻译:

4. "尊者那先,你说'应取沙罗树的一个特质',这一个应取的特质是什么?"

"大王,就像沙罗树只在地下生长,可以长到一百肘或更多;同样地,大王,修行者应当在空闲处完成四沙门果、四无碍解、六神通和全部沙门法。大王,这就是应当取自沙罗树的一个特质。大王,长老罗睺罗也曾说过:

'名为沙罗树的植物,扎根于大地,
仅在地下,就能生长百肘之高。
当时机成熟,这棵树,
在一天之内,就能长到百肘之高。
同样地,我这位大雄(佛陀),如同沙罗树,
在空闲处内,在法上成长。'"

第四个问题:关于沙罗树特质的完结。

5. 船的特质问题

5. "尊者那先,你说'应取船的三个特质',这三个应取的特质是什么?"

"大王,就像船由多种木材组合而成,能载运许多人;同样地,大王,修行者应当通过结合多种行为、戒律、美德、责任和各种法,来渡化包括天神在内的世间。大王,这是应当取自船的第一个特质。

"再者,大王,船能承受各种波浪、风浪和漩涡的冲击;同样地,大王,修行者应当能承受各种烦恼的波浪,如利养、恭敬、名誉、称赞、礼拜、崇拜,以及在他人家中受到的诽谤、赞美、快乐、痛苦、尊重、轻视等各种过失的波浪。大王,这是应当取自船的第二个特质。

"再者,大王,船在无边无际、深不可测、声势浩大、充满鲸鱼、大鱼等群的大海中航行;同样地,大王,修行者应当在三轮、十二行相、四圣谛的领悟和证悟中运用心智。大王,这是应当取自船的第三个特质。大王,天中之天世尊在《相应部》的《谛相应》中也说过:

'比丘们,你们思考时,应当思考"这是苦",应当思考"这是苦的起因",应当思考"这是苦的止息",应当思考"这是导向苦止息的道路"。'"

第五个问题:关于船的特质的完结。

6. 船锚的特质问题


6. ‘‘Bhante nāgasena, ‘nāvālagganakassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, nāvālagganakaṃ bahuūmijālākulavikkhobhitasalilatale mahatimahāsamudde nāvaṃ laggeti ṭhapeti, na deti disāvidisaṃ harituṃ, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena rāgadosamohūmijāle mahatimahāvitakkasampahāre cittaṃ laggetabbaṃ, na dātabbaṃ disāvidisaṃ harituṃ. Idaṃ, mahārāja, nāvālagganakassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, nāvālagganakaṃ na plavati [na pilavati (sī. pī.)] visīdati, hatthasatepi udake nāvaṃ laggeti ṭhānamupaneti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena lābhayasasakkāramānanavandanapūjanaapacitīsu lābhaggayasaggepi na plavitabbaṃ, sarīrayāpanamattake yeva cittaṃ ṭhapetabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, nāvālagganakassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā –

‘‘‘Yathā samudde lagganakaṃ, na plavati visīdati;

Tatheva lābhasakkāre, mā plavatha visīdathā’’’ti.

Nāvālagganakaṅgapañho chaṭṭho.

7. Kūpaṅgapañho

7. ‘‘Bhante nāgasena, ‘kūpassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, kūpo rajjuñca varattañca laṅkārañca dhāreti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena satisampajaññasamannāgatena bhavitabbaṃ, abhikkante paṭikkante ālokite vilokite samiñjite pasārite saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe asite pīte khāyite sāyite uccārapassāvakamme gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārinā bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, kūpassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena ‘sato, bhikkhave, bhikkhu vihareyya sampajāno, ayaṃ vo amhākaṃ anusāsanī’’’ti.

Kūpaṅgapañho sattamo.

8. Niyāmakaṅgapañho




“尊者那伽仙，‘船舶的两个部件应当被把握’你所说的，哪两个部件应当被把握？” “如同，伟大的国王，船舶在波涛汹涌的海洋中被固定住，不会被四方的方向所牵引，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当将心固定在贪、嗔、痴的波浪中，而不应被四方的方向所牵引。这是，伟大的国王，船舶的第一个部件应当被把握。
“再者，伟大的国王，船舶不会沉没，不会下沉，即使在水中，船舶也会保持其位置，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，在获得、享受、赞美、供养、积累的过程中，也不应沉没，心应当仅仅固定在身体的安住上。这是，伟大的国王，船舶的第二个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，长老舍利弗与法军统领所说——
“‘如同在海中固定的船舶，不会沉没，不会下沉；
同样在获得的享受中，莫沉没，莫下沉。’”
船舶的部件问答第六。
泉井的部件问答
“尊者那伽仙，‘泉井的一个部件应当被把握’你所说的，哪一个部件应当被把握？” “如同，伟大的国王，泉井承载着绳索、桶、泥土，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当具备清醒的正念，在外出、回归、观察、注视、收拢、展开、持有袈裟、饮食、咀嚼、睡觉、坐着、静止、觉醒、说话、沉默中，应当具备清醒的正念。这是，伟大的国王，泉井的一个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，世尊所说的，‘善思，僧人，应当安住于正念，这是我们的教导。’”
泉井的部件问答第七。
规则的部件问答

8. ‘‘Bhante nāgasena, ‘niyāmakassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, niyāmako rattindivaṃ satataṃ samitaṃ appamatto yattappayatto nāvaṃ sāreti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena cittaṃ niyāmayamānena rattindivaṃ satataṃ samitaṃ appamattena yattappayattena yoniso manasikārena cittaṃ niyāmetabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, niyāmakassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena dhammapade –

‘‘‘Appamādaratā hotha, sacittamanurakkhatha;

Duggā uddharathattānaṃ, paṅke sannova [sattova (sī. pī.)] kuñjaro’ti.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, niyāmakassa yaṃ kiñci mahāsamudde kalyāṇaṃ vā pāpakaṃ vā, sabbaṃ taṃ viditaṃ hoti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kusalākusalaṃ sāvajjānavajjaṃ hīnappaṇītaṃ kaṇhasukkasappaṭibhāgaṃ vijānitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, niyāmakassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, niyāmako yante muddikaṃ deti ‘mā koci yantaṃ āmasitthā’ti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena citte saṃvaramuddikā dātabbā ‘mā kiñci pāpakaṃ akusalavitakkaṃ vitakkesī’ti, idaṃ, mahārāja, niyāmakassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena saṃyuttanikāyavare ‘mā, bhikkhave, pāpake akusale vitakke vitakkeyyātha, seyyathīdaṃ, kāmavitakkaṃ byāpādavitakkaṃ vihiṃsāvitakka’’’nti.

Niyāmakaṅgapañho aṭṭhamo.

9. Kammakāraṅgapañho

9. ‘‘Bhante nāgasena, ‘kammakārassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, kammakāro evaṃ cintayati ‘bhatako ahaṃ imāya nāvāya kammaṃ karomi, imāyāhaṃ nāvāya vāhasā bhattavetanaṃ labhāmi, na me pamādo karaṇīyo, appamādena me ayaṃ nāvā vāhetabbā’ti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena evaṃ cintayitabbaṃ ‘imaṃ kho ahaṃ cātumahābhūtikaṃ kāyaṃ sammasanto satataṃ samitaṃ appamatto upaṭṭhitassati sato sampajāno samāhito ekaggacitto jātijarābyādhimaraṇasokaparidevadukkhadomanassupāyāsehi parimuccissāmīti appamādo me karaṇīyo’ti, idaṃ, mahārāja, kammakārassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā –

‘‘‘Kāyaṃ imaṃ sammasatha, parijānātha punappunaṃ;

Kāye sabhāvaṃ disvāna, dukkhassantaṃ karissathā’ti.

Kammakāraṅgapañho navamo.

10. Samuddaṅgapañho



“尊者那伽仙，‘规则的三个部件应当被把握’你所说的，哪三个部件应当被把握？” “如同，伟大的国王，规则者在夜晚和白天始终保持谨慎，不懈怠，按照所应当的方式操控船舶，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当以规则的方式来约束心念，夜晚和白天始终保持谨慎，不懈怠，按照所应当的方式，善巧地关注心念。这是，伟大的国王，规则的第一个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，世尊所说的《法句经》——
“‘应当专注于谨慎，保护心念；
使众苦难得解脱，犹如大象陷泥。’”
再者，伟大的国王，对于任何在大海中的善行或恶行，所有的一切都应当被知晓，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当识别善与恶，善与不善，粗劣与精细，黑暗与光明。这是，伟大的国王，规则的第二个部件应当被把握。
再者，伟大的国王，规则者在给出绳索时说“不要让任何人抓住绳索”，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当约束心念，不应让任何恶行的恶念生起。这是，伟大的国王，规则的第三个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，世尊所说的《相应部》——
“‘不要让你们的心思生起恶行，如欲望、仇恨、伤害。’”
规则的部件问答第八。
工匠的部件问答
“尊者那伽仙，‘工匠的一个部件应当被把握’你所说的，哪一个部件应当被把握？” “如同，伟大的国王，工匠如此思虑‘我通过这艘船来工作，我通过这艘船来获取食物，不能有懈怠，我的船应当保持谨慎’，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当如此思虑‘我应当善巧地照顾这个由四大元素构成的身体，始终保持谨慎，清醒，专注，心无杂念，面对生、老、病、死、忧愁、悲伤、苦恼，应当解脱’，这是，伟大的国王，工匠的一个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，长老舍利弗与法军统领所说——
“‘应当仔细照顾这个身体，反复思量；
见到身体的本质，便能消除痛苦。’”
工匠的部件问答第九。
海洋的部件问答

10. ‘‘Bhante nāgasena, ‘samuddassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, mahāsamuddo matena kuṇapena saddhiṃ na saṃvasati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena rāgadosamohamānadiṭṭhimakkhapaḷāsaissāmacchariyamāyāsāṭheyyakuṭilavisamaduccaritakilesamalehi saddhiṃ na saṃvasitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, samuddassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, mahāsamuddo muttāmaṇiveḷuriyasaṅkhasilāpavāḷaphalikamaṇivividharatananicayaṃ dhārento pidahati, na bahi vikirati. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena maggaphalajhānavimokkhasamādhisamāpattivipassanābhiññāvividhaguṇaratanāni adhigantvā pidahitabbāni, na bahi nīharitabbāni. Idaṃ, mahārāja, samuddassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, mahāsamuddo mahantehi mahābhūtehi saddhiṃ saṃvasati. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena appicchaṃ santuṭṭhaṃ dhutavādaṃ sallekhavuttiṃ ācārasampannaṃ lajjiṃ pesalaṃ garuṃ bhāvanīyaṃ vattāraṃ vacanakkhamaṃ codakaṃ pāpagarahiṃ ovādakaṃ anusāsakaṃ viññāpakaṃ sandassakaṃ samādapakaṃ samuttejakaṃ sampahaṃsakaṃ kalyāṇamittaṃ sabrahmacāriṃ nissāya vasitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, mahāsamuddassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, mahāsamuddo navasalilasampuṇṇāhi gaṅgāyamunāaciravatīsarabhūmahīādīhi nadīsatasahassehi antalikkhe saliladhārāhi ca pūritopi sakaṃ velaṃ nātivattati. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena lābhasakkārasilokavandanamānanapūjanakāraṇā jīvitahetupi sañcicca sikkhāpadavītikkamo na karaṇīyo. Idaṃ, mahārāja, mahāsamuddassa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena –

‘Seyyathāpi, mahārāja [pahārādha (sī. pī.)], mahāsamuddo ṭhitadhammo velaṃ nātikkamati, evameva kho, mahārāja, yaṃ mahā sāvakānaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ, taṃ mama sāvakā jīvitahetupi nātikkamantī’ti.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, mahāsamuddo sabbasavantīhi gaṅgāyamunāaciravatīsarabhūmahīhi antalikkhe udakadhārāhipi na paripūrati. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena uddesaparipucchāsavanadhāraṇavinicchayaabhidhammavinayagāḷhasuttantaviggahapadanikkhepapadasandhi padavibhattinavaṅgajinasāsanavaraṃ suṇantenāpi na tappitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, mahāsamuddassa pañcamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena sutasomajātake –

‘‘‘Aggi yathā tiṇakaṭṭhaṃ dahanto, na tappati sāgaro vā nadīhi;

Evampi ce [evampi ve (syā.), evaṃ hi me (ka.) jā. 1 asītinipāte] paṇḍitā rājaseṭṭha, sutvā na tappanti subhāsitenā’’’ti.

Samuddaṅgapañho dasamo.Samuddavaggo dutiyo.

Tassuddānaṃ –

Lābulatā ca padumaṃ, bījaṃ sālakalyāṇikā;

Nāvā ca nāvālagganaṃ, kūpo niyāmako tathā;

Kammakāro samuddo ca, vaggo tena pavuccatīti.

3. Pathavīvaggo

1. Pathavīaṅgapañho



“尊者那伽仙，‘海洋的五个部件应当被把握’你所说的，哪五个部件应当被把握？” “如同，伟大的国王，伟大的海洋与尸体不相容，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当与贪、嗔、痴、我执、傲慢、懈怠、恶行、不善行等污垢不相容。这是，伟大的国王，海洋的第一个部件应当被把握。
“再者，伟大的国王，伟大的海洋承载着珍珠、宝石、各种石头和各种宝物，保持其内在，不向外散播。正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当掌握道果、禅定、解脱、专注、智慧、各种美德的宝藏，而不应向外流失。这是，伟大的国王，海洋的第二个部件应当被把握。
“再者，伟大的国王，伟大的海洋与巨大的大地相融。正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当与欲望少、满足、持戒、善行、谦逊、严谨、值得尊重、言辞恰当、劝诫他人、指导他人、启发他人、激励他人、赞美他人、与善友同住。这是，伟大的国王，海洋的第三个部件应当被把握。
“再者，伟大的国王，伟大的海洋即使被数以千计的河流如恒河、雅穆那、阿恰里瓦提、萨拉布米等所注入，也不会超过其潮汐。正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当在获得、享受、赞美、供养、积累的原因上，谨慎地避免违犯戒律。这是，伟大的国王，海洋的第四个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，世尊所说的——
“‘如同，伟大的国王，伟大的海洋保持其潮汐，不被超越，正如我所设定的，弟子们的戒律也不应被超越。’”
再者，伟大的国王，伟大的海洋即使被数以千计的河流如恒河、雅穆那、阿恰里瓦提、萨拉布米等所注入，也不会被填满。正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当对教义、提问、聆听、保持、分析、法、戒律、深奥的教义、经典、教诲等不应有懈怠。这是，伟大的国王，海洋的第五个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，世尊所说的《苏塔萨摩迦》——
“‘如同火焰燃烧草木，海洋不会被河流填满；
智者听闻美言，不会被迷惑。’”
海洋的部件问答第十。海洋章节第二。
其总结为——
“获得的美德如莲花，种子如萨拉花；
船舶与船舶的部件，泉井与规则者同样；
工匠与海洋，章节因此而得名。”
大地章节

1. ‘‘Bhante nāgasena, ‘pathaviyā pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, pathavī iṭṭhāniṭṭhāni kappūrāgarutagaracandanakuṅkumādīni ākirantepi pittasemhapubbaruhirasedamedakheḷasiṅghāṇikalasika- muttakarīsādīni ākirantepi tādisā yeva, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena iṭṭhāniṭṭhe lābhālābhe yasāyase nindāpasaṃsāya sukhadukkhe sabbattha tādinā yeva bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, pathaviyā paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, pathavī maṇḍanavibhūsanāpagatā sakagandhaparibhāvitā, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena vibhūsanāpagatena sakasīlagandhaparibhāvitena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, pathaviyā dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, pathavī nirantarā akhaṇḍacchiddā asusirā bahalā ghanā vitthiṇṇā, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena nirantaramakhaṇḍacchiddamasusirabahalaghanavitthiṇṇasīlena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, pathaviyā tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, pathavī gāmanigamanagarajanapadarukkhapabbatanadītaḷākapokkharaṇīmigapakkhimanujanaranārigaṇaṃ dhārentīpi akilāsu hoti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ovadantenapi anusāsantenapi viññāpentenapi sandassentenapi samādapentenapi samuttejentenapi sampahaṃsentenapi dhammadesanāsu akilāsunā bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, pathaviyā catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, pathavī anunayappaṭighavippamuttā, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena anunayappaṭighavippamuttena pathavisamena cetasā viharitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, pathaviyā pañcamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ , mahārāja, upāsikāya cūḷasubhaddāya sakasamaṇe parikittayamānāya –

‘‘‘Ekañce bāhaṃ vāsiyā, tacche kupitamānasā [kupitamānaso (ka.)];

Ekañcebāhaṃ gandhena, ālimpeyya pamoditā [pamodito (ka.)].

‘‘‘Amusmiṃ paṭigho natthi, rāgo asmiṃ na vijjati;

Pathavīsamacittā te, tādisā samaṇā mamā’’’ti.

Pathavīaṅgapañho paṭhamo.

2. Āpaṅgapañho



"尊者那伽仙，'大地的五个部件应当被把握'你所说的，哪五个部件应当被把握？" "如同，伟大的国王，大地对于散布在其上的愉悦或不愉悦的物质，如樟脑、沉香、檀香、藏红花等，或是胆汁、痰、脓、血、汗、脂肪、唾液、鼻涕、关节滑液、尿、粪便等，都保持同样的态度，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当对于愉悦或不愉悦、得到或失去、名誉或耻辱、赞美或批评、快乐或痛苦等一切情况都保持同样的态度。这是，伟大的国王，大地的第一个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，大地远离装饰和美化，保持着自身的香气，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当远离装饰，保持自身戒律的香气。这是，伟大的国王，大地的第二个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，大地是连续的、无裂缝的、无空洞的、厚实的、坚固的、广阔的，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当保持连续、无裂缝、无空洞、厚实、坚固、广阔的戒律。这是，伟大的国王，大地的第三个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，大地承载着村庄、城镇、国家、森林、山脉、河流、湖泊、池塘、野兽、鸟类、人类等，却不感到疲倦，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，在教导、指导、解释、阐明、鼓励、激励、欢喜地讲解佛法时，应当不感到疲倦。这是，伟大的国王，大地的第四个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，大地远离喜爱和厌恶，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当远离喜爱和厌恶，以平等的心态生活。这是，伟大的国王，大地的第五个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，优婆夷楚罗苏跋达赞颂她的沙门时所说——
"'若有人用斧头砍一只手臂，心生愤怒；
若有人用香料涂抹另一只手臂，心生欢喜。
"'对前者无厌恶，对后者无贪爱；
心如大地平等，这就是我的沙门。'"
大地的部件问答第一。
水的部件问答

2. ‘‘Bhante nāgasena, ‘āpassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, āpo susaṇṭhitamakampitamaluḷitasabhāvaparisuddho, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kuhanalapananemittakanippesikataṃ apanetvā susaṇṭhitamakampitamaluḷitasabhāvaparisuddhācārena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, āpassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, āpo sītalasabhāvasaṇṭhito, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbasattesu khantimettānuddayasampannena hitesinā anukampakena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, āpassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, āpo asuciṃ suciṃ karoti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena gāme vā araññe vā upajjhāye upajjhāyamattesu ācariye ācariyamattesu sabbattha anadhikaraṇena bhavitabbaṃ anavasesakārinā. Idaṃ, mahārāja, āpassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, āpo bahujanapatthito, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena appicchasantuṭṭhapavivittapaṭisallānena satataṃ sabbalokamabhipatthitena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, āpassa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, āpo na kassaci ahitamupadahati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena parabhaṇḍanakalahaviggahavivādarittajjhānaaratijananaṃ kāyavacīcittehi pāpakaṃ na karaṇīyaṃ. Idaṃ, mahārāja, āpassa pañcamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ mahārāja, bhagavatā, devātidevena kaṇhajātake –

‘‘‘Varañce me ado sakka, sabbabhūtānamissara;

Na mano vā sarīraṃ vā, maṃ-kate sakka kassaci;

Kadāci upahaññetha, etaṃ sakka varaṃ vare’’’ti.

Āpaṅgapañho dutiyo.

3. Tejaṅgapañho

3. ‘‘Bhante nāgasena, ‘tejassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, tejo tiṇakaṭṭhasākhāpalāsaṃ ḍahati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ye te abbhantarā vā bāhirā vā kilesā iṭṭhāniṭṭhārammaṇānubhavanā, sabbe te ñāṇagginā ḍahitabbā. Idaṃ, mahārāja, tejassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, tejo niddayo akāruṇiko, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbakilesesu kāruññānuddayā na kātabbā. Idaṃ, mahārāja, tejassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, tejo sītaṃ paṭihanati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena vīriyasantāpatejaṃ abhijanetvā kilesā paṭihantabbā. Idaṃ, mahārāja, tejassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, tejo anunayappaṭighavippamutto uṇhamabhijaneti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena anunayappaṭighavippamuttena tejosamena cetasā viharitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, tejassa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, tejo andhakāraṃ vidhamitvā [vidhamati (sī. pī. ka.)] ālokaṃ dassayati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena avijjandhakāraṃ vidhamitvā ñāṇālokaṃ dassayitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, tejassa pañcamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena sakaṃ puttaṃ rāhulaṃ ovadantena –

‘Tejosamaṃ [ma. ni. 

“尊者那伽仙，‘水的五个部件应当被把握’你所说的，哪五个部件应当被把握？” “如同，伟大的国王，水是经过良好处理的，具有轻盈的特性，清澈的本质，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当在去除欺诈、虚伪、妄想的同时，保持良好的处理和轻盈的本质。这是，伟大的国王，水的第一个部件应当被把握。
“再者，伟大的国王，水具有凉爽的特性，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当对所有众生怀有忍耐、慈爱和同情的心。 这是，伟大的国王，水的第二个部件应当被把握。
“再者，伟大的国王，水能够使不洁变为洁净，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当在村庄或森林中，面对老师及其教导时，始终保持不偏不倚的态度，毫无保留地行事。这是，伟大的国王，水的第三个部件应当被把握。
“再者，伟大的国王，水是众人所渴望的，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当以少欲知足、满足于孤独的心态，始终怀有对整个世界的关怀。这是，伟大的国王，水的第四个部件应当被把握。
“再者，伟大的国王，水不会对任何人造成伤害，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当避免用身体、言语和心思去做任何恶事。这是，伟大的国王，水的第五个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，世尊在《黑种子经》中所说——
“‘即使我有能力去伤害所有众生，也不会用心或身体去做任何伤害的事；
我永远不会去伤害任何人，这才是我所希望的。’”
水的部件问答第二。
火的部件问答
“尊者那伽仙，‘火的五个部件应当被把握’你所说的，哪五个部件应当被把握？” “如同，伟大的国王，火焚烧草木、树枝和树叶，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当用智慧的火焰焚烧所有内在或外在的烦恼和障碍。这是，伟大的国王，火的第一个部件应当被把握。
“再者，伟大的国王，火是无情的，不带怜悯，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当对所有烦恼保持无怜悯的态度。 这是，伟大的国王，火的第二个部件应当被把握。
“再者，伟大的国王，火能够驱散寒冷，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当产生勇气的火焰，去克服烦恼。 这是，伟大的国王，火的第三个部件应当被把握。
“再者，伟大的国王，火是远离贪爱和厌恶的，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当以无贪爱和无厌恶的心态来生活。这是，伟大的国王，火的第四个部件应当被把握。
“再者，伟大的国王，火能够驱散黑暗，展现光明，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当驱散无明的黑暗，展现智慧的光明。这是，伟大的国王，火的第五个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，世尊在教导自己的儿子拉胡拉时所说——
“‘火焰就像火柴燃烧着草木，驱散黑暗，照亮光明；
正如我所教导的，智者应当以智慧之火去驱散无明的黑暗。’”
火的部件问答第三。

2.119], rāhula, bhāvanaṃ bhāvehi, tejosamaṃ hi te, rāhula, bhāvanaṃ bhāvayato uppannā? Manāpāmanāpā phassā cittaṃ na pariyādāya ṭhassantī’’’ti.

Tejaṅgapañho tatiyo.

4. Vāyuṅgapañho

4. ‘‘Bhante nāgasena, ‘vāyussa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, vāyu supupphitavanasaṇḍantaraṃ abhivāyati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena vimuttivarakusumapupphitārammaṇavanantare ramitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, vāyussa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, vāyu dharaṇīruhapādapagaṇe mathayati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena vanantaragatena saṅkhāre vicinantena kilesā mathayitabbā. Idaṃ, mahārāja, vāyussa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, vāyu ākāse carati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena lokuttaradhammesu mānasaṃ sañcārayitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, vāyussa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, vāyu gandhaṃ anubhavati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena attano sīlavarasurabhigandho [sīlasurabhigando (sī. pī.)] anubhavitabbo. Idaṃ, mahārāja, vāyussa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, vāyu nirālayo aniketavāsī, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena nirālayamaniketamasanthavena sabbattha vimuttena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, vāyussa pañcamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena suttanipāte –

‘‘‘Santhavāto bhayaṃ jātaṃ, niketā jāyate rajo;

Aniketamasanthavaṃ, etaṃ ve munidassana’’’nti.

Vāyuṅgapañho catuttho.

5. Pabbataṅgapañho



2.119]，罗睺罗，你应当修习如火的禅修。因为，罗睺罗，当你修习如火的禅修时，无论是愉悦还是不愉悦的感受都不会占据你的心。'"
火的部件问答第三。
风的部件问答
"尊者那伽仙，'风的五个部件应当被把握'你所说的，哪五个部件应当被把握？" "如同，伟大的国王，风吹过盛开着鲜花的森林，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当在解脱的美妙花朵盛开的境界中徜徉。这是，伟大的国王，风的第一个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，风摇动地上生长的树木，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，当进入森林时，应当在思考诸行的同时摇动烦恼。这是，伟大的国王，风的第二个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，风在空中游荡，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当让心在出世间的法中游荡。这是，伟大的国王，风的第三个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，风携带香气，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当体验自己戒律的芳香。这是，伟大的国王，风的第四个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，风无所依附，不住一处，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当无所依附，不住一处，在一切处都保持解脱。这是，伟大的国王，风的第五个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，世尊在《经集》中所说——
"'亲密关系产生恐惧，住所产生尘垢；
无住所无亲密，这才是圣者的见解。'"
风的部件问答第四。
山的部件问答

5. ‘‘Bhante nāgasena, ‘pabbatassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī’’ti ? ‘‘Yathā, mahārāja, pabbato acalo akampito [akampiyo (sī. pī.)] asampavedhī, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sammānane vimānane sakkāre asakkāre garukāre agarukāre yase ayase nindāya pasaṃsāya sukhe dukkhe iṭṭhāniṭṭhesu sabbattha rūpasaddagandharasaphoṭṭhabbadhammesu rajanīyesu na rajjitabbaṃ, dussanīyesu na dussitabbaṃ, muyhanīyesu na muyhitabbaṃ, na kampitabbaṃ na calitabbaṃ, pabbatena viya acalena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, pabbatassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena –

‘‘‘Selo yathā ekaghano [ekagghano (ka.) dha. pa. 81 dhammapade], vātena na samīrati;

Evaṃ nindāpasaṃsāsu, na samiñjanti paṇḍitā’ti.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, pabbato thaddho na kenaci saṃsaṭṭho, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena thaddhena asaṃsaṭṭhena bhavitabbaṃ, na kenaci saṃsaggo karaṇīyo. Idaṃ, mahārāja, pabbatassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena –

‘‘‘Asaṃsaṭṭhaṃ gahaṭṭhehi, anāgārehi cūbhayaṃ;

Anokasārimappicchaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇa’nti.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, pabbate bījaṃ na virūhati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sakamānase kilesā na virūhāpetabbā. Idaṃ, mahārāja, pabbatassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena subhūtinā –

‘‘‘Rāgūpasaṃhitaṃ cittaṃ, yadā uppajjate mama;

Sayaṃva paccavekkhāmi [paccavekkhitvā (sabbattha)], ekaggo [ekako (sabbattha)] taṃ damemahaṃ.

‘‘‘Rajjase [rajjasi (sī.), rañjasi (pī.)] rajanīye ca, dussanīye ca dussase;

Muyhase [muyhasi (sī.)] mohanīye ca, nikkhamassu vanā tuvaṃ.

‘‘‘Visuddhānaṃ ayaṃ vāso, nimmalānaṃ tapassinaṃ;

Mā kho visuddhaṃ dūsesi, nikkhamassu vanā tuva’nti.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, pabbato accuggato, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ñāṇaccuggatena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, pabbatassa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena –

‘‘‘Pamādaṃ appamādena, yadā nudati paṇḍito;

Paññāpāsādamāruyha, asoko sokiniṃ pajaṃ;

Pabbataṭṭhova bhūmaṭṭhe [bhummaṭṭhe (sī. pī.)], dhīro bāle avekkhatī’ti.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, pabbato anunnato anonato, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena unnatāvanati na karaṇīyā. Idaṃ, mahārāja, pabbatassa pañcamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, upāsikāya cūḷasubhaddāya sakasamaṇe parikittayamānāya –

‘‘‘Lābhena unnato loko, alābhena ca onato;

Lābhālābhena ekatthā [ekaṭṭhā (sī. pī.)], tādisā samaṇā mamā’’’ti.

Pabbataṅgapañho pañcamo.

6. Ākāsaṅgapañho



“尊者那伽仙，‘山的五个部件应当被把握’你所说的，哪五个部件应当被把握？” “如同，伟大的国王，山是稳固的、不动摇的、不被侵扰的，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当在尊重、敬重、荣耀、轻视、名声、耻辱、快乐、痛苦、愉悦和不愉悦的各种情况下，始终保持如山般的稳定，不被外界的声色所动摇，不被污浊的事物所污染，不被迷惑的事物所迷惑，不动摇，不迁移，像山一样保持稳固。这是，伟大的国王，山的第一个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，世尊在教导时所说——
“‘山如同一块坚固的岩石，风吹不动；
如同智者在受到批评和赞美时，不会动摇。’”
“再者，伟大的国王，山是坚固的，不与任何人相碰触，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当保持坚固，不与任何人相接触，不应与任何人有交集。这是，伟大的国王，山的第二个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，世尊在教导时所说——
“‘不与任何人相接触，不与任何人交往；
我称之为无所依附的修行者。’”
“再者，伟大的国王，山的种子不易生长，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当让自己的内心的烦恼不易生长。这是，伟大的国王，山的第三个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，长老善护所说——
“‘当贪欲生起时，我会观察；
我将独自控制它，不让它生长。
“‘在愉悦中愉悦，在不愉悦中不愉悦；
在迷惑中迷惑，在无迷惑中解脱。
“‘这是清净者的住处，是无染者的修行；
不要让清净者被污染，解脱吧，森林中的你。’”
“再者，伟大的国王，山是高耸的，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当让智慧高耸。这是，伟大的国王，山的第四个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，世尊在教导时所说——
“‘智慧的高峰，当智者追求；
如同高山上的智者，观察愚者。’”
“再者，伟大的国王，山是无倾斜的、无下沉的，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当避免高低起伏。这是，伟大的国王，山的第五个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，优婆夷楚罗苏跋达赞颂她的沙门时所说——
“‘在获得时高升，在失去时低落；
在获得与失去中，保持平等的沙门。’”
山的部件问答第五。
空的部件问答

6. ‘‘Bhante nāgasena, ‘ākāsassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, ākāso sabbaso agayho, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbaso kilesehi agayhena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, ākāsassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, ākāso isitāpasabhūtadijagaṇānusañcarito, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ‘aniccaṃ dukkhaṃ anattā’ti saṅkhāresu mānasaṃ sañcārayitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, ākāsassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, ākāso santāsanīyo, evameva kho, mahārāja , yoginā yogāvacarena sabbabhavapaṭisandhīsu mānasaṃ ubbejayitabbaṃ, assādo na kātabbo. Idaṃ, mahārāja, ākāsassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, ākāso ananto appamāṇo aparimeyyo, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena anantasīlena aparimitañāṇena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, ākāsassa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, ākāso alaggo asatto appatiṭṭhito apalibuddho, evameva kho , mahārāja, yoginā yogāvacarena kule gaṇe lābhe āvāse palibodhe paccaye sabbakilesesu ca sabbattha alaggena bhavitabbaṃ, anāsattena appatiṭṭhitena apalibuddhena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, ākāsassa pañcamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena sakaṃ puttaṃ rāhulaṃ ovadantena – ‘seyyathāpi, rāhula [ma. ni. 2.119], ākāso na katthaci patiṭṭhito, evameva kho tvaṃ, rāhula, ākāsasamaṃ bhāvanaṃ bhāvehi, ākāsasamaṃ hi te, rāhula, bhāvanaṃ bhāvayato uppannā manāpāmanāpā phassā cittaṃ pariyādāya ṭhassantī’’’ti.

Ākāsaṅgapañho chaṭṭho.

7. Candaṅgapañho

7. ‘‘Bhante nāgasena, ‘candassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, cando sukkapakkhe udayanto uttaruttariṃ vaḍḍhati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ācārasīlaguṇavattappaṭipattiyā āgamādhigame paṭisallāne satipaṭṭhāne indriyesu guttadvāratāya bhojane mattaññutāya jāgariyānuyoge uttaruttariṃ vaḍḍhitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, candassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, cando uḷārādhipati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena uḷārena chandādhipatinā bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, candassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, cando nisāya carati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena pavivittena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, candassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, cando vimānaketu, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sīlaketunā bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, candassa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, cando āyācitapatthito udeti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena āyācitapatthitena kulāni upasaṅkamitabbāni. Idaṃ, mahārāja, candassa pañcamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena saṃyuttanikāyavare ‘candūpamā, bhikkhave, kulāni upasaṅkamatha, apakasseva kāyaṃ apakassa cittaṃ niccanavakā kulesu appagabbhā’’’ti [appagabbāti (ka.) saṃ. ni. 2.146].

Candaṅgapañho sattamo.

8. Sūriyaṅgapañho



"尊者那伽仙，'空的五个部件应当被把握'你所说的，哪五个部件应当被把握？" "如同，伟大的国王，空无法被任何东西抓住，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当不被任何烦恼所抓住。这是，伟大的国王，空的第一个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，空中有仙人、苦行者、众生和鸟类飞翔，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当让心在'无常、苦、无我'的诸行中游走。这是，伟大的国王，空的第二个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，空是令人恐惧的，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当对一切存在和轮回产生恐惧，不应感到满足。这是，伟大的国王，空的第三个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，空是无边无际、无法衡量的，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当具有无限的戒德和无量的智慧。这是，伟大的国王，空的第四个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，空是不执着、不依附、不停留、不受阻碍的，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当对家庭、团体、利益、住处、障碍、条件和一切烦恼都不执着，不依附，不停留，不受阻碍。这是，伟大的国王，空的第五个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，世尊在教导自己的儿子罗睺罗时所说——'罗睺罗，就像空不依附于任何地方，你也应该修习像空一样的禅修。罗睺罗，当你修习像空一样的禅修时，无论是愉悦还是不愉悦的感受都不会占据你的心。'"
空的部件问答第六。
月亮的部件问答
"尊者那伽仙，'月亮的五个部件应当被把握'你所说的，哪五个部件应当被把握？" "如同，伟大的国王，月亮在白半月时逐渐增长，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当在行为、戒律、美德、修行、学习、证悟、独处、正念、守护感官、饮食知量、警觉等方面逐渐增长。这是，伟大的国王，月亮的第一个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，月亮是崇高的主宰，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当以崇高的意愿为主导。这是，伟大的国王，月亮的第二个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，月亮在夜晚行走，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当保持独处。这是，伟大的国王，月亮的第三个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，月亮是宫殿的标志，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当以戒律为标志。这是，伟大的国王，月亮的第四个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，月亮是人们祈求和期望的对象，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当成为人们祈求和期望的对象来接近家庭。这是，伟大的国王，月亮的第五个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，世尊在《相应部》中所说——'比丘们，你们应当像月亮一样接近家庭，收敛身心，永远保持新鲜，在家庭中不要放肆。'"
月亮的部件问答第七。
太阳的部件问答

8. ‘‘Bhante nāgasena, ‘sūriyassa [suriyassa (sī. syā. pī.)] satta aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni satta aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, sūriyo sabbaṃ udakaṃ parisoseti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbakilesā anavasesaṃ parisosetabbā. Idaṃ, mahārāja, sūriyassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, sūriyo tamandhakāraṃ vidhamati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbaṃ rāgatamaṃ dosatamaṃ mohatamaṃ mānatamaṃ diṭṭhitamaṃ kilesatamaṃ sabbaṃ duccaritatamaṃ vidhamayitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, sūriyassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, sūriyo abhikkhaṇaṃ carati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena abhikkhaṇaṃ yoniso manasikāro kātabbo. Idaṃ, mahārāja, sūriyassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, sūriyo raṃsimālī, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ārammaṇamālinā bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, sūriyassa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, sūriyo mahājanakāyaṃ santāpento carati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ācārasīlaguṇavattappaṭipattiyā jhānavimokkhasamādhisamāpattiindriyabalabojjhaṅgasatipaṭṭhānasammappadhānaiddhipādehi sadevako loko santāpayitabbo. Idaṃ, mahārāja, sūriyassa pañcamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, sūriyo rāhubhayā bhīto carati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena duccaritaduggativisamakantāravipākavinipātakilesajālajaṭite diṭṭhisaṅghāṭapaṭimukke kupathapakkhande kummaggapaṭipanne [kumaggapaṭipanne (syā. ka.)] satte disvā mahatā saṃvegabhayena mānasaṃ saṃvejetabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, sūriyassa chaṭṭhaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, sūriyo kalyāṇapāpake dasseti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena indriyabalabojjhaṅgasatipaṭṭhānasammappadhānaiddhipādalokiyalokuttaradhammā dassetabbā. Idaṃ, mahārāja, sūriyassa sattamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena vaṅgīsena –

‘‘‘Yathāpi sūriyo udayanto, rūpaṃ dasseti pāṇinaṃ;

Suciñca asuciñcāpi, kalyāṇañcāpi pāpakaṃ.

‘‘‘Tathā bhikkhu dhammadharo, avijjāpihitaṃ janaṃ;

Pathaṃ dasseti vividhaṃ, ādiccovudayaṃ yathā’’’ti.

Sūriyaṅgapañho aṭṭhamo.

9. Sakkaṅgapañho



“尊者那伽仙，‘太阳的七个部件应当被把握’你所说的，哪七个部件应当被把握？” “如同，伟大的国王，太阳吸收所有的水分，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当彻底吸收所有的烦恼。这是，伟大的国王，太阳的第一个部件应当被把握。
“再者，伟大的国王，太阳驱散黑暗，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当驱散所有的贪、瞋、痴、我执、见解、烦恼，驱散一切恶行。这是，伟大的国王，太阳的第二个部件应当被把握。
“再者，伟大的国王，太阳不断移动，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当保持不断的正念。这是，伟大的国王，太阳的第三个部件应当被把握。
“再者，伟大的国王，太阳是光辉的，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当以光明的心态为目标。这是，伟大的国王，太阳的第四个部件应当被把握。
“再者，伟大的国王，太阳使众生感到温暖，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当通过行为、戒律、美德、修行、禅定、解脱、正念等方面来温暖世间。这是，伟大的国王，太阳的第五个部件应当被把握。
“再者，伟大的国王，太阳因害怕拉胡而运行，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当因观察到恶行、恶道、危险、果报、烦恼的网而使心感到震惊与恐惧。这是，伟大的国王，太阳的第六个部件应当被把握。
“再者，伟大的国王，太阳显现善与恶，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当显现出感官的力量、正念的建立、正确的努力、正法的理解、世间法与出世间法的真理。这是，伟大的国王，太阳的第七个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，长老旺吉所说——
“‘就像太阳升起，向生灵显现形象；
清净与不清净、善与恶，皆显现无遗。
‘如同比丘持法，揭示无明遮蔽的众生；
展示多样的道路，如同日光升起。’”
太阳的部件问答第八。
天神的部件问答

9. ‘‘Bhante nāgasena, ‘sakkassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, sakko ekantasukhasamappito, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ekantapavivekasukhābhiratena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, sakkassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, sakko deve disvā paggaṇhāti, hāsamabhijaneti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kusalesu dhammesu alīnamatanditaṃ santaṃ mānasaṃ paggahetabbaṃ, hāsamabhijanetabbaṃ, uṭṭhahitabbaṃ ghaṭitabbaṃ vāyamitabbaṃ . Idaṃ, mahārāja, sakkassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, sakkassa anabhirati nuppajjati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena suññāgāre anabhirati na uppādetabbā. Idaṃ, mahārāja, sakkassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena subhūtinā –

‘‘‘Sāsane te mahāvīra, yato pabbajito ahaṃ;

Nābhijānāmi uppannaṃ, mānasaṃ kāmasaṃhita’’’nti.

Sakkaṅgapañho navamo.

10. Cakkavattiṅgapañho

10. ‘‘Bhante nāgasena, ‘cakkavattissa cattāri aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni cattāri aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja , cakkavattī catūhi saṅgahavatthūhi janaṃ saṅgaṇhāti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena catassannaṃ parisānaṃ mānasaṃ saṅgahetabbaṃ anuggahetabbaṃ sampahaṃsetabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, cakkavattissa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, cakkavattissa vijite corā na uṭṭhahanti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kāmarāgabyāpādavihiṃsāvitakkā na uppādetabbā. Idaṃ, mahārāja, cakkavattissa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena –

‘‘‘Vitakkūpasame ca yo rato, asubhaṃ bhāvayate [bhāvayatī (syā.) dha. pa. 350 dhammapade] sadā sato;

Esa kho byantikāhiti, esa checchati mārabandhana’nti.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, cakkavattī divase divase samuddapariyantaṃ mahāpathaviṃ anuyāyati kalyāṇapāpakāni vicinamāno, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kāyakammaṃ vacīkammaṃ manokammaṃ divase divase paccavekkhitabbaṃ ‘kiṃ nu kho me imehi tīhi ṭhānehi anupavajjassa divaso vītivattatī’ti. Idaṃ, mahārāja, cakkavattissa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena aṅguttaranikāyavare –

‘Kathambhūtassa me rattindivā vītivattantīti [vītipatantīti (sī. pī.)] pabbajitena abhiṇhaṃ paccavekkhitabba’nti.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, cakkavattissa abbhantarabāhirārakkhā susaṃvihitā hoti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena abbhantarānaṃ bāhirānaṃ kilesānaṃ ārakkhāya satidovāriko ṭhapetabbo. Idaṃ , mahārāja, cakkavattissa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena –

‘Satidovāriko, bhikkhave, ariyasāvako akusalaṃ pajahati kusalaṃ bhāveti, sāvajjaṃ pajahati, anavajjaṃ bhāveti, suddhamattānaṃ pariharatī’’’ti.

Cakkavattiṅgapañho dasamo.

Pathavīvaggo tatiyo.

Tassuddānaṃ –

Pathavī āpo ca tejo ca, vāyo ca pabbatena ca;

Ākāso candasūriyo ca, sakko ca cakkavattināti.

4. Upacikāvaggo

1. Upacikaṅgapañho



“尊者那伽仙，‘天神的三个部件应当被把握’你所说的，哪三个部件应当被把握？” “如同，伟大的国王，天神完全充满快乐，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当以完全的独处与快乐为乐。这是，伟大的国王，天神的第一个部件应当被把握。
“再者，伟大的国王，天神见到神明时会欢笑、会微笑，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当对善法心中无懈可击、保持安宁，欢笑、微笑、振作、努力、精进。这是，伟大的国王，天神的第二个部件应当被把握。
“再者，伟大的国王，天神不会在空虚的地方游荡，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当避免在空虚的地方游荡。这是，伟大的国王，天神的第三个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，长老善护所说——
“‘伟大的勇士，我从出家以来；
我不知道生起的，心中有欲望。’”
天神的部件问答第九。
转轮圣王的部件问答
“尊者那伽仙，‘转轮圣王的四个部件应当被把握’你所说的，哪四个部件应当被把握？” “如同，伟大的国王，转轮圣王以四种方式聚集人民，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当聚集四种群体的心，保持、接纳、安抚。这是，伟大的国王，转轮圣王的第一个部件应当被把握。
“再者，伟大的国王，转轮圣王征服了盗贼，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当避免贪欲、瞋恨、伤害的思想。 这是，伟大的国王，转轮圣王的第二个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，世尊在教导时所说——
“‘心中平静的人，常常思维不善之法；
他确实会摧毁魔的束缚。’”
“再者，伟大的国王，转轮圣王日日跟随大地的边界，观察善与恶，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当每日反思‘我今天在这三种地方是否没有过失’。这是，伟大的国王，转轮圣王的第三个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，世尊在《增支部》中所说——
“‘我应当常常反思，夜间与白天是否没有过失’。”
“再者，伟大的国王，转轮圣王的内外保护是非常周全的，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当为内外的烦恼设置保护。 这是，伟大的国王，转轮圣王的第四个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，世尊在教导时所说——
“‘有觉知的修行者，舍弃不善，培养善法，舍弃可厌，培养可喜，保持清净。’”
转轮圣王的部件问答第十。
大地的章节第三。
总结如下——
大地、水、火、风、山；
空、月、太阳、天神与转轮圣王。
辅助章节
辅助的部件问答

1. ‘‘Bhante nāgasena, ‘upacikāya ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, upacikā upari chadanaṃ katvā attānaṃ pidahitvā gocarāya carati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sīlasaṃvarachadanaṃ katvā mānasaṃ pidahitvā piṇḍāya caritabbaṃ, sīlasaṃvarachadanena kho, mahārāja, yogī yogāvacaro sabbabhayasamatikkanto hoti. Idaṃ, mahārāja, upacikāya ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ, bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena upasenena vaṅgantaputtena –

‘‘‘Sīlasaṃvarachadanaṃ, yogī katvāna mānasaṃ;

Anupalitto lokena, bhayā ca parimuccatī’’’ti.

Upacikaṅgapañho paṭhamo.

2. Biḷāraṅgapañho

2. ‘‘Bhante nāgasena, ‘biḷārassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, biḷāro guhāgatopi susiragatopi hammiyantaragatopi undūraṃ yeva pariyesati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena gāmagatenāpi araññagatenāpi rukkhamūlagatenāpi suññāgāragatenāpi satataṃ samitaṃ appamattena kāyagatāsatibhojanaṃ yeva pariyesitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, biḷārassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, biḷāro āsanne yeva gocaraṃ pariyesati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena imesu yeva pañcasu upādānakkhandhesu udayabbayānupassinā viharitabbaṃ ‘iti rūpaṃ iti rūpassa samudayo iti rūpassa atthaṅgamo, iti vedanā iti vedanāya samudayo iti vedanāya atthaṅgamo, iti saññā iti saññāya samudayo iti saññāya atthaṅgamo, iti saṅkhārā iti saṅkhārānaṃ samudayo iti saṅkhārānaṃ atthaṅgamo, iti viññāṇaṃ iti viññāṇassa samudayo iti viññāṇassa atthaṅgamo’ti. Idaṃ, mahārāja, biḷārassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena –

‘‘‘Na ito dūre bhavitabbaṃ, bhavaggaṃ kiṃ karissati;

Paccuppannamhi vohāre, sake kāyamhi vindathā’’’ti.

Biḷāraṅgapañho dutiyo.

3. Undūraṅgapañho

3. ‘‘Bhante nāgasena, ‘undūrassa [undurassa (syā. ka.)] ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, undūro itocito ca vicaranto āhārūpāsīsako yeva carati, evameva kho, mahārāja , yoginā yogāvacarena itocito ca vicarantena yoniso manasikārūpāsīsakeneva bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, undūrassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena upasenena vaṅgantaputtena –

‘‘‘Dhammāsīsaṃ [dhammasīsaṃ (sī. pī.)] karitvāna, viharanto vipassako;

Anolīno viharati, upasanto sadā sato’’’ti.

Undūraṅgapañho tatiyo.

4. Vicchikaṅgapañho

4. ‘‘Bhante nāgasena, ‘vicchikassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, vicchiko naṅgulāvudho naṅgulaṃ ussāpetvā carati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ñāṇāvudhena bhavitabbaṃ, ñāṇaṃ ussāpetvā viharitabbaṃ . Idaṃ, mahārāja, vicchikassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena upasenena vaṅgantaputtena –

‘‘‘Ñāṇakhaggaṃ gahetvāna, viharanto vipassako;

Parimuccati sabbabhayā, duppasaho ca so bhave’’’ti.

Vicchikaṅgapañho catuttho.

5. Nakulaṅgapañho



"尊者那伽仙，'白蚁的一个部件应当被把握'你所说的，哪一个部件应当被把握？" "如同，伟大的国王，白蚁在上面建造遮蔽物，遮蔽自己后外出觅食，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当以戒律作为遮蔽，遮蔽自己的心后外出乞食。伟大的国王，修行者以戒律遮蔽，就能超越一切恐惧。这是，伟大的国王，白蚁的一个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，长老优波斯那·旺甘塔子所说——
"'修行者以戒律作遮蔽，保护自己的心；
不为世间所染，脱离一切恐惧。'"
白蚁的部件问答第一。
猫的部件问答
"尊者那伽仙，'猫的两个部件应当被把握'你所说的，哪两个部件应当被把握？" "如同，伟大的国王，猫无论是在洞穴里、在孔洞里还是在房屋里，都只寻找老鼠，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，无论是在村庄里、在森林里、在树下还是在空房子里，都应当时时刻刻不放逸地只寻求身念住的食粮。这是，伟大的国王，猫的第一个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，猫在附近寻找食物，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当在这五取蕴中观察生灭，'这是色，这是色的生起，这是色的消失；这是受，这是受的生起，这是受的消失；这是想，这是想的生起，这是想的消失；这是行，这是行的生起，这是行的消失；这是识，这是识的生起，这是识的消失'。这是，伟大的国王，猫的第二个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，世尊所说——
"'不要远离此处，有顶天有何用？
在当下的交易中，在自己的身体里寻找。'"
猫的部件问答第二。
老鼠的部件问答
"尊者那伽仙，'老鼠的一个部件应当被把握'你所说的，哪一个部件应当被把握？" "如同，伟大的国王，老鼠到处游走时都是为了寻找食物，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，到处游走时都应当以如理作意为目标。这是，伟大的国王，老鼠的一个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，长老优波斯那·旺甘塔子所说——
"'以法为首要，住于观察中；
无所依止而住，永远平静正念。'"
老鼠的部件问答第三。
蝎子的部件问答
"尊者那伽仙，'蝎子的一个部件应当被把握'你所说的，哪一个部件应当被把握？" "如同，伟大的国王，蝎子以尾巴为武器，竖起尾巴行走，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当以智慧为武器，竖起智慧而住。这是，伟大的国王，蝎子的一个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，长老优波斯那·旺甘塔子所说——
"'手持智慧剑，住于观察中；
脱离一切恐惧，难以被征服。'"
蝎子的部件问答第四。
鼬鼠的部件问答

5. ‘‘Bhante nāgasena, ‘nakulassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, nakulo uragamupagacchanto bhesajjena kāyaṃ paribhāvetvā uragamupagacchati gahetuṃ, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kodhāghātabahulaṃ kalahaviggahavivādavirodhābhibhūtaṃ lokamupagacchantena mettābhesajjena mānasaṃ anulimpitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, nakulassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā –

‘‘‘Tasmā sakaṃ paresampi, kātabbā mettabhāvanā;

Mettacittena pharitabbaṃ, etaṃ buddhāna sāsana’’’nti.

Nakulaṅgapañho pañcamo.

6. Jarasiṅgālaṅgapañho

6. ‘‘Bhante nāgasena, ‘jarasiṅgālassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, jarasiṅgālo bhojanaṃ paṭilabhitvā ajigucchamāno yāvadatthaṃ āharayati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena bhojanaṃ paṭilabhitvā ajigucchamānena sarīrayāpanamattameva paribhuñjitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, jarasiṅgālassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena mahākassapena –

‘‘‘Senāsanamhā oruyha, gāmaṃ piṇḍāya pāvisiṃ;

Bhuñjantaṃ purisaṃ kuṭṭhiṃ, sakkacca naṃ upaṭṭhahiṃ.

‘‘‘So me pakkena hatthena, ālopaṃ upanāmayi;

Ālopaṃ pakkhipantassa, aṅgulipettha chijjatha.

‘‘‘Kuṭṭamūlañca nissāya, ālopaṃ taṃ abhuñjisaṃ;

Bhuñjamāne vā bhutte vā, jegucchaṃ me na vijjatī’ti.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, jarasiṅgālo bhojanaṃ paṭilabhitvā na vicināti lūkhaṃ vā paṇītaṃ vāti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena bhojanaṃ paṭilabhitvā na vicinitabbaṃ ‘lūkhaṃ vā paṇītaṃ vā sampannaṃ vā asampannaṃ vā’ti, yathāladdhena santussitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, jarasiṅgālassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena upasenena vaṅgantaputtena –

‘‘‘Lūkhenapi ca santusse, nāññaṃ patthe rasaṃ bahuṃ;

Rasesu anugiddhassa, jhāne na ramate [ramatī (sī. pī.)] mano;

Itarītarena santuṭṭho [santuṭṭhe (sī. pī.)], sāmaññaṃ paripūratī’’’ti.

Jarasiṅgālaṅgapañho chaṭṭho.

7. Migaṅgapañho



“尊者那伽仙，‘犬獾的一个部件应当被把握’你所说的，哪一个部件应当被把握？” “如同，伟大的国王，犬獾在接近蛇时，用药物覆盖自己的身体以接近蛇，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当用慈悲的药物来覆盖自己的心，以接近充满愤怒、争吵、争执、对立的世间。这是，伟大的国王，犬獾的一个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，长老舍利弗在法军大将时所说——
“‘因此，应当对自己和他人，培养慈悲的心；
用慈悲的心来覆盖，这就是佛陀的教导。’”
犬獾的部件问答第五。
狐狸的部件问答
“尊者那伽仙，‘老狐狸的两个部件应当被把握’你所说的，哪两个部件应当被把握？” “如同，伟大的国王，老狐狸在获得食物后，感到恶心，直到吃到饱为止，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，获得食物后，感到恶心时，仅应满足于身体的维持。这是，伟大的国王，老狐狸的第一个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，长老大迦叶所说——
“‘从卧具上下来，进入村庄乞食；
在吃饭的人面前，恰当地伺候他。
‘他用手拿着食物，送到嘴边；
在放入嘴里时，手指应当被切断。
‘依靠食物的根基，未吃的食物；
在吃的时候或未吃的时候，我的恶心感不会消失。’”
“再者，伟大的国王，老狐狸在获得食物后，不会去寻找劣质或优质的食物，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，获得食物后，不应去寻找‘劣质或优质的食物，丰盈或匮乏的食物’，而应对所获得的食物感到满足。这是，伟大的国王，老狐狸的第二个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，长老优波斯那·旺甘塔子所说——
“‘即使是劣质的食物，也应当感到满足，不再渴望其他的味道；
对各种味道没有贪恋，心中不沉迷于禅定；
对其他的事物感到满足，平常心便能充实。’”
老狐狸的部件问答第六。
鹿的部件问答

7. ‘‘Bhante nāgasena, ‘migassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, migo divā araññe carati, rattiṃ abbhokāse, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena divā araññe viharitabbaṃ, rattiṃ abbhokāse. Idaṃ, mahārāja, migassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena lomahaṃsanapariyāye –

‘So kho ahaṃ, sāriputta, yā tā rattiyo sītā hemantikā antaraṭṭhakā himapātasamayā [antaraṭṭhake himapātasamaye (sī. pī. ka.)], tathārūpāsu rattīsu rattiṃ abbhokāse viharāmi, divā vanasaṇḍe. Gimhānaṃ pacchime māse divā abbhokāse viharāmi, rattiṃ vanasaṇḍe’ti.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, migo sattimhi vā sare vā opatante vañceti [vajjeti (ka.)] palāyati, na kāyamupaneti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kilesesu opatantesu vañcayitabbaṃ [vajjayitabbaṃ (ka.)] palāyitabbaṃ, na cittamupanetabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, migassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, migo manusse disvā yena vā tena vā palāyati ‘mā maṃ te addasaṃsū’ti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena bhaṇḍanakalahaviggahavivādasīle dussīle kusīte saṅgaṇikārāme disvā yena vā tena vā palāyitabbaṃ ‘mā maṃ te addasaṃsu, ahañca te mā addasa’nti. Idaṃ, mahārāja, migassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā –

‘‘‘Mā me kadāci pāpiccho, kusīto hīnavīriyo;

Appassuto anācāro, sammato [sameto (sī. pī.)] ahu katthacī’’’ti.

Migaṅgapañho sattamo.

8. Gorūpaṅgapañho

8. ‘‘Bhante nāgasena, ‘gorūpassa cattāri aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni cattāri aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, gorūpo sakaṃ gehaṃ na vijahati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sako kāyo na vijahitabbo ‘aniccucchādanaparimaddanabhedanavikiraṇaviddhaṃsanadhammo ayaṃ kāyo’ti. Idaṃ, mahārāja, gorūpassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, gorūpo ādinnadhuro sukhadukkhena dhuraṃ vahati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ādinnabrahmacariyena sukhadukkhena yāva jīvitapariyādānā āpāṇakoṭikaṃ brahmacariyaṃ caritabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, gorūpassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, gorūpo chandena ghāyamāno pānīyaṃ pivati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ācariyupajjhāyānaṃ anusiṭṭhi chandena pemena pasādena ghāyamānena paṭiggahetabbā. Idaṃ, mahārāja, gorūpassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, gorūpo yena kenaci vāhiyamāno vahati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena theranavamajjhimabhikkhūnampi gihiupāsakassāpi ovādānusāsanī sirasā sampaṭicchitabbā. Idaṃ, mahārāja, gorūpassa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā –

‘‘‘Tadahu pabbajito santo, jātiyā sattavassiko;

Sopi maṃ anusāseyya, sampaṭicchāmi matthake [muddhanā (sī.)].

‘‘‘Tibbaṃ chandañca pemañca, tasmiṃ disvā upaṭṭhape;

Ṭhapeyyācariyaṭṭhāne, sakkacca naṃ punappuna’’’nti.

Gorūpaṅgapañho aṭṭhamo.

9. Varāhaṅgapañho



“尊者那伽仙，‘鹿的三个部件应当被把握’你所说的，哪三个部件应当被把握？” “如同，伟大的国王，鹿在白天于森林中活动，夜晚在空旷处栖息，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当白天于森林中生活，夜晚在空旷处栖息。这是，伟大的国王，鹿的第一个部件应当被把握。
“此乃，伟大的国王，世尊在寒冷的季节时所说——
“‘我啊，舍利弗，在那些寒冷的夜晚，冷风凛冽时，正是在这样的夜晚，我在空旷处栖息，白天则在森林中活动。夏季的最后一个月，我白天在空旷处栖息，夜晚在森林中。’”
“再者，伟大的国王，鹿在危险的声音或气味中会逃跑，而不靠近身体，正是如此，伟大的国王，修行者在烦恼的声音或气味中应当逃跑，而不应靠近心。这是，伟大的国王，鹿的第二个部件应当被把握。
“再者，伟大的国王，鹿见到人类时会逃跑，‘我不想被你们发现’。正是如此，伟大的国王，修行者在面对财物纠纷、争吵、争执、邪行时，应当逃跑，‘我不想被你们发现，愿我不被你们看到’。这是，伟大的国王，鹿的第三个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，长老舍利弗在法军大将时所说——
“‘愿我不被贪婪所困，懒惰、无能为力；
无知、无道德，愿我在任何地方都能得到善待。’”
鹿的部件问答第七。
牛的部件问答
“尊者那伽仙，‘牛的四个部件应当被把握’你所说的，哪四个部件应当被把握？” “如同，伟大的国王，牛不离开自己的家，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当不离开自己的身体，‘这个身体是无常的，充满了遮蔽、压迫、分裂、散乱、破坏的法’。这是，伟大的国王，牛的第一个部件应当被把握。
“再者，伟大的国王，牛在承受幸福与痛苦的重担，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当在接受的戒律中，承受幸福与痛苦，直至生命的终结，活出完整的戒律。这是，伟大的国王，牛的第二个部件应当被把握。
“再者，伟大的国王，牛在渴望中饮水，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当以师父与上师的教导为渴望，怀着爱与信任来接受教导。这是，伟大的国王，牛的第三个部件应当被把握。
“再者，伟大的国王，牛在任何情况下都不离开重担，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当在长老与中间的比丘、居士的教导中，保持谦卑的态度。这是，伟大的国王，牛的第四个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，长老舍利弗在法军大将时所说——
“‘因此，出家人应当如同七岁的牛；
他也应当教导我，愿我在心中接受。’
“‘看到严厉的贪欲与爱，愿我在此处保持谦卑；
在教导的位置上，恰当地接受教导。’”
牛的部件问答第八。
猪的部件问答

9. ‘‘Bhante nāgasena, ‘varāhassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, varāho santattakaṭhite [santattakaṭhine (sī. pī.)] gimhasamaye sampatte udakaṃ upagacchati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena dosena citte āluḷitakhalitavibbhantasantatte sītalāmatapaṇītamettābhāvanaṃ upagantabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, varāhassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, varāho cikkhallamudakamupagantvā nāsikāya pathaviṃ khaṇitvā doṇiṃ katvā doṇikāya sayati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena mānase kāyaṃ nikkhipitvā ārammaṇantaragatena sayitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, varāhassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena piṇḍolabhāradvājena –

‘‘‘Kāye [kāyena (ka.)] sabhāvaṃ disvāna, vicinitvā vipassako;

Ekākiyo adutiyo, seti ārammaṇantare’’’ti.

Varāhaṅgapañho navamo.

10. Hatthiṅgapañho



"尊者那伽仙，'猪的两个部件应当被把握'你所说的，哪两个部件应当被把握？" "如同，伟大的国王，猪在炎热的夏季来临时会寻找水，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，当心被愤怒烧灼、扰乱、动摇、散乱时，应当寻求凉爽、不死、殊胜的慈心修习。这是，伟大的国王，猪的第一个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，猪在泥泞和水中，用鼻子挖土形成一个凹槽，然后躺在凹槽里，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当将身体安置在心中，进入所缘中而睡眠。这是，伟大的国王，猪的第二个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，长老宾头卢·婆罗豆婆遮所说——
"'观察者看到身体的本质，仔细思考后；
独自一人无伴侣，睡在所缘之中。'"
猪的部件问答第九。
象的部件问答

10. ‘‘Bhante nāgasena, ‘hatthissa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, hatthī nāma caranto yeva pathaviṃ dāleti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kāyaṃ sammasamāneneva sabbe kilesā dāletabbā. Idaṃ, mahārāja, hatthissa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, hatthī sabbakāyeneva apaloketi, ujukaṃ yeva pekkhati, na disāvidisā viloketi, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbakāyena apalokinā bhavitabbaṃ, na disāvidisā viloketabbā, na uddhaṃ ulloketabbaṃ, na adho oloketabbaṃ, yugamattapekkhinā bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, hatthissa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, hatthī anibaddhasayano gocarāyamanugantvā na tameva desaṃ vāsatthamupagacchati, na dhuvappatiṭṭhālayo, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena anibaddhasayanena bhavitabbaṃ, nirālayena piṇḍāya gantabbaṃ, yadi passati vipassako manuññaṃ patirūpaṃ ruciradese bhavaṃ maṇḍapaṃ vā rukkhamūlaṃ vā guhaṃ vā pabbhāraṃ vā, tattheva vāsamupagantabbaṃ, dhuvappatiṭṭhālayo na kātabbo. Idaṃ, mahārāja, hatthissa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, hatthī udakaṃ ogāhitvā sucivimalasītalasalilaparipuṇṇaṃ kumuduppalapadumapuṇḍarīkasañchannaṃ mahatimahantaṃ padumasaraṃ ogāhitvā kīḷati gajavarakīḷaṃ, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sucivimalavippasannamanāviladhammavaravāripuṇṇaṃ vimuttikusumasañchannaṃ mahāsatipaṭṭhānapokkharaṇiṃ ogāhitvā ñāṇena saṅkhārā odhunitabbā vidhunitabbā, yogāvacarakīḷā kīḷitabbā. Idaṃ, mahārāja, hatthissa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, hatthī sato pādaṃ uddharati, sato pādaṃ nikkhipati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena satena sampajānena pādaṃ uddharitabbaṃ, satena sampajānena pādaṃ nikkhipitabbaṃ, abhikkamapaṭikkame samiñjanapasāraṇe sabbattha satena sampajānena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, hatthissa pañcamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena saṃyuttanikāyavare –

‘‘‘Kāyena saṃvaro sādhu, sādhu vācāya saṃvaro;

Manasā saṃvaro sādhu, sādhu sabbattha saṃvaro;

Sabbattha saṃvuto lajjī, rakkhitoti pavuccatī’’’ti.

Hatthiṅgapañho dasamo.Upacikāvaggo catuttho.

Tassuddānaṃ –

Upacikā biḷāro ca, undūro vicchikena ca;

Nakulo siṅgālo migo,

Gorūpo varāho hatthinā dasāti.

5. Sīhavaggo

1. Sīhaṅgapañho



“尊者那伽仙，‘象的五个部件应当被把握’你所说的，哪五个部件应当被把握？” “如同，伟大的国王，象在行走时会用身体压实土地，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当以适当的方式压实所有的烦恼。这是，伟大的国王，象的第一个部件应当被把握。
“再者，伟大的国王，象用全身观察，直视而不看四方，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当用全身观察，不应看四方，不应向上仰视，不应向下俯视，而应只关注目标。这是，伟大的国王，象的第二个部件应当被把握。

1. ‘‘Bhante nāgasena, ‘sīhassa satta aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni satta aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, sīho nāma setavimalaparisuddhapaṇḍaro, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena setavimalaparisuddhapaṇḍaracittena byapagatakukkuccena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, sīhassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, sīho catucaraṇo vikkantacārī, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena caturiddhipādacaraṇena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, sīhassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, sīho abhirūparucirakesarī, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena abhirūparucirasīlakesarinā bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, sīhassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, sīho jīvitapariyādānepi na kassaci onamati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārapariyādānepi na kassaci onamitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, sīhassa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, sīho sapadānabhakkho yasmiṃ okāse nipatati, tattheva yāvadatthaṃ bhakkhayati, na varamaṃsaṃ vicināti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sapadānabhakkhena bhavitabbaṃ, na kulāni vicinitabbāni, na pubbagehaṃ hitvā kulāni upasaṅkamitabbāni, na bhojanaṃ vicinitabbaṃ, yasmiṃ okāse kabaḷaṃ ādīyati, tasmiṃ yeva okāse bhuñjitabbaṃ sarīrayāpanatthaṃ [sarīrayāpanamattaṃ (sī. pī.)], na varabhojanaṃ vicinitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, sīhassa pañcamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, sīho asannidhibhakkho, sakiṃ gocaraṃ bhakkhayitvā na puna taṃ upagacchati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena asannidhikāraparibhoginā bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, sīhassa chaṭṭhaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ , mahārāja, sīho bhojanaṃ aladdhā na paritassati, laddhāpi bhojanaṃ agadhito [agathito (sī.)] amucchito anajjhosanno paribhuñjati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena bhojanaṃ aladdhā na paritassitabbaṃ, laddhāpi bhojanaṃ agadhitena amucchitena anajjhosannena ādīnavadassāvinā nissaraṇapaññena paribhuñjitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, sīhassa sattamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena saṃyuttanikāyavare theraṃ mahākassapaṃ parikittayamānena –

‘Santuṭṭhoyaṃ, bhikkhave, kassapo itarītarena piṇḍapātena, itarītarapiṇḍapātasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, na ca piṇḍapātahetu anesanaṃ appatirūpaṃ āpajjati, aladdhā ca piṇḍapātaṃ na paritassati, laddhā ca piṇḍapātaṃ agadhito amucchito anajjhosanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjatī’’’ti.

Sīhaṅgapañho paṭhamo.

2. Cakkavākaṅgapañho



"尊者那伽仙，'狮子的七个部件应当被把握'你所说的，哪七个部件应当被把握？" "如同，伟大的国王，狮子是洁白无瑕、纯净的，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当保持洁白无瑕、纯净的心，远离悔恨。这是，伟大的国王，狮子的第一个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，狮子四足行走，步伐有力，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当以四神足为基础行走。这是，伟大的国王，狮子的第二个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，狮子有美丽迷人的鬃毛，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当以美丽迷人的戒律为鬃毛。这是，伟大的国王，狮子的第三个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，狮子即使生命垂危也不向任何人低头，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，即使衣食住行医药等生活必需品短缺，也不应向任何人低头。这是，伟大的国王，狮子的第四个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，狮子按顺序进食，在哪里扑倒猎物就在哪里尽情进食，不挑选上等的肉，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当按顺序乞食，不应挑选家庭，不应舍弃之前的住所而去其他家庭，不应挑选食物，在哪里得到食物就在哪里食用，仅为维持身体所需，不应挑选上等的食物。这是，伟大的国王，狮子的第五个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，狮子不储存食物，一次进食后就不再回到那里，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当不储存食物。这是，伟大的国王，狮子的第六个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，狮子没有得到食物时不会焦虑，得到食物时也不贪恋、不迷恋、不执着地进食，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，没有得到食物时不应焦虑，得到食物时也应不贪恋、不迷恋、不执着，看到其过患，以出离的智慧来进食。这是，伟大的国王，狮子的第七个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，世尊在相应部中赞叹长老摩诃迦叶时所说——
'比丘们，这个迦叶对任何托钵得到的食物都知足，他赞叹知足于任何托钵得到的食物，为了托钵不做不适当的事，没有得到食物时不焦虑，得到食物时不贪恋、不迷恋、不执着，看到其过患，以出离的智慧来进食。'"
狮子的部件问答第一。
鸳鸯的部件问答

2. ‘‘Bhante nāgasena, ‘cakkavākassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānīti’’? ‘‘Yathā, mahārāja, cakkavāko yāva jīvitapariyādānā dutiyikaṃ na vijahati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena yāva jīvitapariyādānā yoniso manasikāro na vijahitabbo. Idaṃ, mahārāja, cakkavākassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, cakkavāko sevālapaṇakabhakkho, tena ca santuṭṭhiṃ āpajjati, tāya ca santuṭṭhiyā balena ca vaṇṇena ca na parihāyati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena yathālābhasantoso karaṇīyo, yathālābhasantuṭṭho kho, mahārāja, yogī yogāvacaro na parihāyati sīlena, na parihāyati samādhinā, na parihāyati paññāya, na parihāyati vimuttiyā, na parihāyati vimuttiñāṇadassanena, na parihāyati sabbehi kusalehi dhammehi. Idaṃ, mahārāja, cakkavākassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, cakkavāko pāṇe na viheṭhayati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena nihitadaṇḍena nihitasatthena lajjinā dayāpannena sabbapāṇabhūtahitānukampinā bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, cakkavākassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsatampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena cakkavākajātake –

‘‘‘Yo na hanti na ghāteti, na jināti na jāpaye;

Mettaṃso [ahiṃsā (sī. pī.)] sabbabhūtesu, veraṃ tassa na kenacī’’’ti.

Cakkavākaṅgapañho dutiyo.

3. Peṇāhikaṅgapañho

3. ‘‘Bhante nāgasena, ‘peṇāhikāya dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, peṇāhikā sakapatimhi usūyāya chāpake na posayati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sakamane [sakamano (ka.)] kilese uppanne usūyāyitabbaṃ, satipaṭṭhānena sammāsaṃvarasusire pakkhipitvā manodvāre kāyagatāsati bhāvetabbā. Idaṃ, mahārāja, peṇāhikāya paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, peṇāhikā pavane divasaṃ gocaraṃ caritvā sāyaṃ pakkhigaṇaṃ upeti attano guttiyā, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ekakena pavivekaṃ sevitabbaṃ saṃyojanaparimuttiyā, tatra ratiṃ alabhamānena upavādabhayaparirakkhaṇāya saṅghaṃ osaritvā saṅgharakkhitena vasitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, peṇāhikāya dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, brahmunā sahampatinā bhagavato santike –

‘‘‘Sevetha pantāni senāsanāni, careyya saṃyojanavippamokkhā;

Sace ratiṃ nādhigaccheyya tattha, saṅghe vase rakkhitatto satīmā’’’ti.

Peṇāhikaṅgapañho tatiyo.

4. Gharakapotaṅgapañho



“尊者那伽仙，‘鸳鸯的三个部件应当被把握’你所说的，哪三个部件应当被把握？” “如同，伟大的国王，鸳鸯在生命的尽头不会放弃第二次机会，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当在生命的尽头不放弃正思维。这是，伟大的国王，鸳鸯的第一个部件应当被把握。
“再者，伟大的国王，鸳鸯以水草为食，因而获得满足，因满足而不减少体力和容貌，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当在获得应得之物时知足，知足的修行者不会减少其戒律，不会减少其定力，不会减少其智慧，不会减少其解脱，不会减少其解脱的知识与见解，不会减少所有的善法。这是，伟大的国王，鸳鸯的第二个部件应当被把握。
“再者，伟大的国王，鸳鸯不会伤害生命，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当以不伤害的态度、谦恭的心、慈悲的心，关心所有的生命。这是，伟大的国王，鸳鸯的第三个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，世尊在鸳鸯经中所说——
“‘他不杀害、不伤害，不胜过、不压迫；
对所有生物怀有慈心，怨恨不应存在于他心中。’”
鸳鸯的部件问答第二。
“尊者那伽仙，‘蜥蜴的两个部件应当被把握’你所说的，哪两个部件应当被把握？” “如同，伟大的国王，蜥蜴在与伴侣相处时不嫉妒，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，面对内心的烦恼时应当不嫉妒，心中应当以正念、正思维来保持安宁。这是，伟大的国王，蜥蜴的第一个部件应当被把握。
“再者，伟大的国王，蜥蜴在风中白天觅食，晚上回到自己的巢穴，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当独自一人修习，解脱所有的束缚，若未能获得乐趣，应当保护自己免受恶言的伤害，安心地在僧团中生活。这是，伟大的国王，蜥蜴的第二个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，梵天与与会者在世尊面前所说——
“‘应当走在道路上，居住在安稳的地方，解脱束缚；
若未能获得乐趣，应当在僧团中生活，保持警觉。’”
蜥蜴的部件问答第三。
“尊者那伽仙，‘家鸽的部件应当被把握’你所说的，哪几个部件应当被把握？”

4. ‘‘Bhante nāgasena, ‘gharakapotassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, gharakapoto paragehe vasamāno na tesaṃ kiñci bhaṇḍassa nimittaṃ gaṇhāti, majjhatto vasati saññābahulo, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena parakulaṃ upagatena tasmiṃ kule itthīnaṃ vā purisānaṃ vā mañce vā pīṭhe vā vatthe vā alaṅkāre vā upabhoge vā paribhoge vā bhojanavikatīsu vā na nimittaṃ gahetabbaṃ, majjhattena bhavitabbaṃ, samaṇasaññā paccupaṭṭhapetabbā. Idaṃ, mahārāja, gharakapotassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena cūḷanāradajātake –

‘‘‘Pavisitvā parakulaṃ, pānatthaṃ bhojanāya vā [pānesu bhojanesu vā (sī. pī.)];

Mitaṃ khāde mitaṃ bhuñje, na ca rūpe manaṃ kare’’’ti.

Gharakapotaṅgapañho catuttho.

5. Ulūkaṅgapañho

5. ‘‘Bhante nāgasena, ‘ulūkassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, ulūko kākehi paṭiviruddho, rattiṃ kākasaṅghaṃ gantvā bahūpi kāke hanati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena aññāṇena paṭiviruddho kātabbo, ekena raho nisīditvā aññāṇaṃ sampamadditabbaṃ, mūlato chinditabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, ulūkassa paṭhamaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, ulūko suppaṭisallīno hoti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena paṭisallānārāmena bhavitabbaṃ paṭisallānaratena. Idaṃ, mahārāja, ulūkassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena saṃyuttanikāyavare –

‘‘‘Idha, bhikkhave, bhikkhu paṭisallānārāmo paṭisallānarato ‘‘idaṃ dukkha’’nti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘‘ayaṃ dukkhasamudayo’’ti yathā bhūthaṃ pajānāti , ‘‘ayaṃ dukkhanirodho’’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’’ti yathābhūtaṃ pajānātī’’’ti.

Ulūkaṅgapañho pañcamo.

6. Satapattaṅgapañho

6. ‘‘Bhante nāgasena, ‘satapattassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, satapatto ravitvā paresaṃ khemaṃ vā bhayaṃ vā ācikkhati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena paresaṃ dhammaṃ desayamānena vinipātaṃ bhayato dassayitabbaṃ, nibbānaṃ khemato dassayitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, satapattassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena piṇḍolabhāradvājena –

‘‘‘Niraye bhayasantāsaṃ, nibbāne vipulaṃ sukhaṃ;

Ubhayānetānatthāni dassetabbāni yoginā’’’ti.

Satapattaṅgapañho chaṭṭho.

7. Vagguliṅgapañho



"尊者那伽仙，'家鸽的一个部件应当被把握'你所说的，哪一个部件应当被把握？" "如同，伟大的国王，家鸽住在别人的房子里时不会注意他们的任何财物，保持中立，充满警惕，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，进入他人家中时，不应注意那个家庭中的女人或男人，床或椅子，衣服或装饰品，使用物或消耗品，或各种食物，应当保持中立，保持沙门的意识。这是，伟大的国王，家鸽的一个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，世尊在小那罗陀本生经中所说——
"'进入他人家中，为了饮食；
应当适量饮食，不要注意外表。'"
家鸽的部件问答第四。
"尊者那伽仙，'猫头鹰的两个部件应当被把握'你所说的，哪两个部件应当被把握？" "如同，伟大的国王，猫头鹰与乌鸦为敌，晚上去乌鸦群中杀死许多乌鸦，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当与无知为敌，独自一人坐下来，应当彻底消灭无知，从根本上切断。这是，伟大的国王，猫头鹰的第一个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，猫头鹰善于独处，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当喜爱独处，乐于独处。这是，伟大的国王，猫头鹰的第二个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，世尊在相应部中所说——
"'在这里，比丘们，比丘喜爱独处，乐于独处，如实了知"这是苦"，如实了知"这是苦的起因"，如实了知"这是苦的止息"，如实了知"这是导向苦止息的道路"。'"
猫头鹰的部件问答第五。
"尊者那伽仙，'百舌鸟的一个部件应当被把握'你所说的，哪一个部件应当被把握？" "如同，伟大的国王，百舌鸟鸣叫时会告诉他人安全或危险，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，向他人说法时，应当指出堕落的危险，指出涅槃的安全。这是，伟大的国王，百舌鸟的一个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，长老宾头卢·婆罗豆婆遮所说——
"'地狱的恐惧和惊慌，涅槃的广大快乐；
这两种意义都应当由修行者指出。'"
百舌鸟的部件问答第六。
蝙蝠的部件问答

7. ‘‘Bhante nāgasena, ‘vaggulissa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, vagguli gehaṃ pavisitvā vicaritvā nikkhamati, na tattha palibuddhati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena gāmaṃ piṇḍāya pavisitvā sapadānaṃ vicaritvā paṭiladdhalābhena khippameva nikkhamitabbaṃ, na tattha palibuddhena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, vaggulissa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, vagguli paragehe vasamāno na tesaṃ parihāniṃ karoti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kulāni upasaṅkamitvā atiyācanāya vā viññattibahulatāya vā kāyadosabahulatāya vā atibhāṇitāya vā samānasukhadukkhatāya vā na tesaṃ koci vippaṭisāro karaṇīyo, napi tesaṃ mūlakammaṃ parihāpetabbaṃ, sabbathā vaḍḍhi yeva icchitabbā. Idaṃ, mahārāja, vaggulissa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena dīghanikāyavare lakkhaṇasuttante –

‘‘‘Suddhāya sīlena sutena buddhiyā, cāgena dhammena bahūhi sādhuhi;

Dhanena dhaññena ca khettavatthunā, puttehi dārehi catuppadehi ca.

‘‘‘Ñātīhi mittehi ca bandhavehi, balena vaṇṇena sukhena cūbhayaṃ;

Kathaṃ na hāyeyyuṃ pareti icchati, atthasamiddhiñca panābhikaṅkhatī’’’ti.

Vagguliṅgapañho sattamo.

8. Jalūkaṅgapañho

8. ‘‘Bhante nāgasena, ‘jalūkāya ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, jalūkā yattha allīyati, tattheva daḷhaṃ allīyitvā ruhiraṃ pivati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena yasmiṃ ārammaṇe cittaṃ allīyati, taṃ ārammaṇaṃ vaṇṇato ca saṇṭhānato ca disato ca okāsato ca paricchedato ca liṅgato ca nimittato ca daḷhaṃ patiṭṭhāpetvā tenevārammaṇena vimuttirasamasecanakaṃ pātabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, jalūkāya ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena anuruddhena –

‘‘‘Parisuddhena cittena, ārammaṇe patiṭṭhāya;

Tena cittena pātabbaṃ, vimuttirasamasecana’’’nti.

Jalūkaṅgapañho aṭṭhamo.

9. Sappaṅgapañho



"尊者那伽仙，'蝙蝠的两个部件应当被把握'你所说的，哪两个部件应当被把握？" "如同，伟大的国王，蝙蝠进入房子后会四处飞行然后离开，不会在那里停留，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，进入村庄乞食后，应当按顺序行走，得到食物后应当迅速离开，不应在那里停留。这是，伟大的国王，蝙蝠的第一个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，蝙蝠住在别人的房子里时不会给他们带来损失，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，进入他人家中时，不应因过度乞求、过多要求、身体不当行为、过多言语或分享他们的苦乐而给他们带来任何后悔，也不应减少他们的根本工作，应当在各方面都希望他们增长。这是，伟大的国王，蝙蝠的第二个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，世尊在长部《相好经》中所说——
"'以清净的戒行、多闻、智慧，以布施、正法和诸多善行，
以财富、谷物、田地和房产，以儿子、妻子和四足动物，
以亲戚、朋友和亲属，以力量、美貌和双重快乐，
他希望他们不会衰减，而且渴望他们繁荣昌盛。'"
蝙蝠的部件问答第七。
"尊者那伽仙，'水蛭的一个部件应当被把握'你所说的，哪一个部件应当被把握？" "如同，伟大的国王，水蛭附着在哪里就牢牢地吸附在那里吸血，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，心附着在某个所缘上时，应当从颜色、形状、方向、位置、界限、特征和标志等方面牢固地确立那个所缘，然后通过那个所缘品尝解脱的滋味。这是，伟大的国王，水蛭的一个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，长老阿那律所说——
"'以清净的心，确立在所缘上；
以那个心品尝，解脱的滋味。'"
水蛭的部件问答第八。
蛇的部件问答

9. ‘‘Bhante nāgasena, ‘sappassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, sappo urena gacchati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena paññāya caritabbaṃ, paññāya caramānassa kho, mahārāja, yogino cittaṃ ñāye carati, vilakkhaṇaṃ vivajjeti, salakkhaṇaṃ bhāveti. Idaṃ, mahārāja , sappassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, sappo caramāno osadhaṃ parivajjento carati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena duccaritaṃ parivajjentena caritabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, sappassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, sappo manusse disvā tappati [manussaṃ disvā kampati (ka.)] socati cintayati, evameva kho mahārāja yoginā yogāvacarena kuvitakke, vitakketvā aratiṃ uppādayitvā tappitabbaṃ socitabbaṃ cintayitabbaṃ ‘pamādena me divaso vītināmito, na so puna sakkā laddhu’nti. Idaṃ, mahārāja, sappassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā bhallāṭiyajātake dvinnaṃ kinnarānaṃ –

‘‘‘Mayekarattaṃ [yamekarattiṃ (sī. pī.)] vippavasimha ludda, akāmakā aññamaññaṃ sarantā;

Tamekarattaṃ [tamekarattiṃ (sī. pī.)] anutappamānā, socāma ‘sā ratti puna nahessatī’’’ti.

Sappaṅgapañho navamo.

10. Ajagaraṅgapañho

10. ‘‘Bhante nāgasena, ‘ajagarassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, ajagaro mahatimahākāyo bahūpi divase ūnūdaro dīnataro kucchipūraṃ āhāraṃ na labhati, aparipuṇṇo yeva yāvadeva sarīrayāpanamattakena yāpeti, evameva kho, mahārāja, yogino yogāvacarassa bhikkhācariyappasutassa parapiṇḍamupagatassa paradinnappāṭikaṅkhissa sayaṃgāhappaṭiviratassa dullabhaṃ udaraparipūraṃ āhāraṃ, api ca atthavasikena kulaputtena cattāro pañca ālope abhuñjitvā avasesaṃ udakena paripūretabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, ajagarassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā –

‘‘‘Allaṃ sukkhaṃ vā bhuñjanto, na bāḷhaṃ suhito siyā;

Ūnūdaro mitāhāro, sato bhikkhu paribbaje.

‘‘‘Cattāro pañca ālope, abhutvā udakaṃ pive;

Alaṃ phāsu vihārāya, pahitattassa bhikkhuno’’’ti.

Ajagaraṅgapañho dasamo.

Sīhavaggo pañcamo.

Tassuddānaṃ –

Kesarī cakkavāko ca, peṇāhi gharakapotako;

Ulūko satapatto ca, vagguli ca jalūpikā;

Sappo ajagaro ceva, vaggo tena pavuccatīti.

6. Makkaṭakavaggo

1. Panthamakkaṭakaṅgapañho

1. ‘‘Bhante nāgasena, ‘panthamakkaṭakassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, panthamakkaṭako panthe makkaṭajālavitānaṃ katvā yadi tattha jālake laggati kimi vā makkhikā vā paṭaṅgo vā, taṃ gahetvā bhakkhayati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena chasu dvāresu satipaṭṭhānajālavitānaṃ katvā yadi tattha kilesamakkhikā bajjhanti, tattheva ghātetabbā. Idaṃ, mahārāja, panthamakkaṭakassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena anuruddhena –

‘‘‘Cittaṃ niyame chasu dvāresu, satipaṭṭhānavaruttame;

Kilesā tattha laggā ce, hantabbā te vipassinā’’’ti.

Panthamakkaṭakaṅgapañho paṭhamo.

2. Thanassitadārakaṅgapañho



"尊者那伽仙，'蛇的三个部件应当被把握'你所说的，哪三个部件应当被把握？" "如同，伟大的国王，蛇以尾巴滑行，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当依靠智慧而行，智慧行者的心应当在智慧中运行，避免显而易见的，培养微妙的。这是，伟大的国王，蛇的第一个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，蛇在移动时避免毒草，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当避免恶行而行。这是，伟大的国王，蛇的第二个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，蛇见到人类时会颤抖、忧虑、思考，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当对恶行感到不安，思考‘我因疏忽而度过了这一天，无法再获得’。这是，伟大的国王，蛇的第三个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，世尊在蛇本生经中所说——
“‘我们在同一个夜晚中被分开，因欲望而互相思念；
在同一个夜晚中感到懊悔，哀叹‘这一夜再也不会来了。’”
蛇的部件问答第九。
"尊者那伽仙，'蟒蛇的一个部件应当被把握'你所说的，哪一个部件应当被把握？" "如同，伟大的国王，蟒蛇的身体巨大，许多天都无法吃到食物，直到肚子空得只剩下能维持身体的量，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当在乞食中，懂得如何处理他人的食物，期待他人给予的食物，自己应当克制，以免因食物而过度饱胀。同时，出于利益的考虑，家中的儿子应当在四分之一的份额中获得剩余的食物，剩下的用水填满。这是，伟大的国王，蟒蛇的一个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，长老舍利弗在法军指挥官面前所说——
“‘应当适量饮食，不要过度；
饥肠辘辘的适度饮食，谨慎的比丘应当行走。
“‘在四分之一的份额中，饮用剩余的水；
适合舒适的修行，谨慎的比丘。’”
蟒蛇的部件问答第十。
狮子章节第五。
其摘要——
狮子、鸳鸯、蜥蜴、猫头鹰、百舌鸟、蝙蝠、蛇、蟒蛇，因而称为这一章节。
猕猴章节
"尊者那伽仙，'猕猴的一个部件应当被把握'你所说的，哪一个部件应当被把握？" "如同，伟大的国王，猕猴在路上设立了猴网，若在那儿被抓住了，可能是苍蝇或蚊子或蜻蜓，抓住后便会吃掉，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当在六个门口设立正念的网，若在那儿被烦恼抓住，应当立即消灭它。这是，伟大的国王，猕猴的一个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，长老阿那律所说——
“‘心应当在六个门口保持正念，最好的正念；
若烦恼在那儿出现，应当由有智慧的人消灭它。’”
猕猴的部件问答第一。
"尊者那伽仙，'猕猴的一个部件应当被把握'你所说的，哪一个部件应当被把握？"

2. ‘‘Bhante nāgasena, ‘thanassitadārakassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti ? ‘‘Yathā, mahārāja, thanassitadārako sadatthe laggati, khīratthiko rodati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sadatthe laggitabbaṃ, sabbattha dhammañāṇena bhavitabbaṃ, uddese paripucchāya sammappayoge paviveke garusaṃvāse kalyāṇamittasevane. Idaṃ, mahārāja, thanassitadārakassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena dīghanikāyavare parinibbānasuttante –

‘‘‘Iṅghaṃ tumhe, ānanda, sāratthe [sadatthe (sī. pī.)] ghaṭatha, sāratthe anuyuñjatha;

Sāratthe appamattā ātāpino pahitattā viharathā’’’ti.

Thanassitadārakaṅgapañho dutiyo.

3. Cittakadharakummaṅgapañho

3. ‘‘Bhante nāgasena, ‘cittakadharakummassa [cittakathalakummassa (sī. pī.)] ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, cittakadharakummo udakabhayā udakaṃ parivajjetvā vicarati, tāya ca pana udakaṃ parivajjanāya āyunā na parihāyati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena pamāde bhayadassāvinā bhavitabbaṃ, appamāde guṇavisesadassāvinā. Tāya ca pana bhayadassāvitāya na parihāyati sāmaññā, nibbānassa santike upeti [ṭhapeti (ka.)]. Idaṃ, mahārāja, cittakadharakummassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena dhammapade –

‘‘‘Appamādarato bhikkhu, pamāde bhayadassi vā;

Abhabbo parihānāya, nibbānasseva santike’’’ti.

Cittakadharakummaṅgapañho catuttho.

4. Pavanaṅgapañho

4. ‘‘Bhante nāgasena, ‘pavanassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, pavanaṃ nāma asucijanaṃ paṭicchādeti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena paresaṃ aparaddhaṃ khalitaṃ paṭicchādetabbaṃ na vivaritabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, pavanassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, pavanaṃ suññaṃ pacurajanehi, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena rāgadosamohamānadiṭṭhijālehi sabbehi ca kilesehi suññena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, pavanassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, pavanaṃ vivittaṃ janasambādharahitaṃ, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena pāpakehi akusalehi dhammehi anariyehi pavivittena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, pavanassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, pavanaṃ santaṃ parisuddhaṃ, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena santena parisuddhena bhavitabbaṃ, nibbutena pahīnamānena pahīnamakkhena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, pavanassa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, pavanaṃ ariyajanasaṃsevitaṃ, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ariyajanasaṃsevitena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, pavanassa pañcamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena saṃyuttanikāyavare –

‘‘‘Pavivittehi ariyehi, pahitattehi jhāyibhi;

Niccaṃ āraddhavīriyehi, paṇḍitehi sahāvase’’’ti.

Pavanaṅgapañho catuttho.

5. Rukkhaṅgapañho



"尊者那伽仙，'善根少年的一个部件应当被把握'你所说的，哪一个部件应当被把握？" "如同，伟大的国王，善根少年在美好事物中生根，因而哭泣，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当在美好事物中扎根，处处应当以法的智慧行事，借助提问和正确的修习，保持深思熟虑和善友的陪伴。这是，伟大的国王，善根少年的一个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，世尊在长部《涅槃经》中所说——
“‘确实，你们，阿难，应当在美好事物中扎根，依靠美好事物；
在美好事物中，勤勉者应当保持精进和专注。’”
善根少年的部件问答第二。
"尊者那伽仙，'心持龟的一个部件应当被把握'你所说的，哪一个部件应当被把握？" "如同，伟大的国王，心持龟因水的恐惧而避开水，然而为了避免水而不放弃生命，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当对疏忽感到恐惧，谨慎地保持专注。因而，害怕疏忽的修行者不应放弃对共性的追求，直至达到涅槃的境地。这是，伟大的国王，心持龟的一个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，世尊在法句经中所说——
“‘不疏忽的比丘，看到疏忽的恐惧；
不应被毁灭，直至达到涅槃的境地。’”
心持龟的部件问答第四。
"尊者那伽仙，'风的五个部件应当被把握'你所说的，哪五个部件应当被把握？" "如同，伟大的国王，风遮盖了污秽的人，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当遮盖他人的过失，不应公开揭露。这是，伟大的国王，风的第一个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，风是空的，充满了许多人，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当在贪、恚、痴、骄、见等烦恼的网中保持空灵。这是，伟大的国王，风的第二个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，风是寂静的，没有人群的干扰，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当与恶法、不善法、非正法保持距离。这是，伟大的国王，风的第三个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，风是宁静的、纯净的，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当保持宁静和纯净，保持解脱和放弃的心态。这是，伟大的国王，风的第四个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，风是受到圣者的赞美，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当保持与圣者的亲近。这是，伟大的国王，风的第五个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，世尊在相应部中所说——
“‘与圣者相处，专注于修行者；
永远努力不懈，明智者应与之同住。’”
风的部件问答第四。
"尊者那伽仙，'树的部件应当被把握'你所说的，哪一个部件应当被把握？"

5. ‘‘Bhante nāgasena, ‘rukkhassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, rukkho nāma pupphaphaladharo, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena vimuttipupphasāmaññaphaladhārinā bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, rukkhassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, rukkho upagatānamanuppaviṭṭhānaṃ janānaṃ chāyaṃ deti, evameva kho , mahārāja, yoginā yogāvacarena upagatānamanuppaviṭṭhānaṃ puggalānaṃ āmisappaṭisandhārena vā dhammappaṭisanthārena vā paṭisantharitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, rukkhassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, rukkho chāyāvemattaṃ na karoti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbasattesu vemattatā na kātabbā, coravadhakapaccatthikesupi attanipi samasamā mettābhāvanā kātabbā, ‘kinti ime sattā averā abyāpajjā [abyāpajjhā (sī.)] anīghā sukhī attānaṃ parihareyyu’nti. Idaṃ, mahārāja, rukkhassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā –

‘‘‘Vadhake devadattamhi, core aṅgulimālake;

Dhanapāle rāhule ca, sabbattha samako munī’’’ti.

Rukkhaṅgapañho pañcamo.

6. Meghaṅgapañho

6. ‘‘Bhante nāgasena, ‘meghassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, megho uppannaṃ rajojallaṃ vūpasameti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena uppannaṃ kilesarajojallaṃ vūpasametabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, meghassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, megho pathaviyā uṇhaṃ nibbāpeti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena mettābhāvanāya sadevako loko nibbāpetabbo. Idaṃ, mahārāja, meghassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, megho sabbabījāni viruhāpeti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbasattānaṃ saddhaṃ uppādetvā taṃ saddhābījaṃ tīsu sampattīsu ropetabbaṃ, dibbamānusikāsu sukhasampattīsu yāvaparamatthanibbānasukhasampatti. Idaṃ, mahārāja, meghassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, megho ututo samuṭṭhahitvā dharaṇitalaruhe tiṇarukkhalatāgumbaosadhivanappatayo parirakkhati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena yoniso manasikāraṃ nibbattetvā tena yoniso manasikārena samaṇadhammo parirakkhitabbo, yoniso manasikāramūlakā sabbe kusalā dhammā. Idaṃ, mahārāja, meghassa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ , mahārāja, megho vassamāno naditaḷākapokkharaṇiyo kandarapadarasarasobbhaudapānāni ca paripūreti udakadhārāhi, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena āgamapariyattiyā dhammameghamabhivassayitvā adhigamakāmānaṃ mānasaṃ paripūrayitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, meghassa pañcamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā –

‘‘‘Bodhaneyyaṃ janaṃ disvā, satasahassepi yojane;

Khaṇena upagantvāna, bodheti taṃ mahāmunī’’’ti.

Meghaṅgapañho chaṭṭho.

7. Maṇiratanaṅgapañho



"尊者那伽仙，'树的三个部件应当被把握'你所说的，哪三个部件应当被把握？" "如同，伟大的国王，树是果实和花的承载者，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当成为解脱的花果的承载者。这是，伟大的国王，树的第一个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，树给予来者的荫蔽，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当为来者提供荫蔽，无论是通过物质的给予，还是通过法的连接。这是，伟大的国王，树的第二个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，树并不只提供荫蔽，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当对所有众生保持无差别的慈悲，即使是对杀人者和盗贼，也应当以同样的慈悲心思，‘这些众生应无怨恨、无敌意、幸福地照顾自己’。这是，伟大的国王，树的第三个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，长老舍利弗在法军指挥官面前所说——
“‘在杀人者德达中，在盗贼阿阇黎中；
在所有地方，修行者应当平等对待。’”
树的部件问答第五。
"尊者那伽仙，'云的五个部件应当被把握'你所说的，哪五个部件应当被把握？" "如同，伟大的国王，云消散了尘埃，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当消散内心的尘埃。这是，伟大的国王，云的第一个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，云使大地变凉，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当以慈悲心使有情众生得到安宁。这是，伟大的国王，云的第二个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，云使所有种子生长，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当在所有众生的信心中播种，直至三种成就：天的、人间的、直至究竟的涅槃的幸福。这是，伟大的国王，云的第三个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，云在高处聚集，保护大地上的草木、树木、草药和植物，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当以正念保护正法，正法的根本是所有善法。这是，伟大的国王，云的第四个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，云在降雨时滋润河流、湖泊、泉水和水池，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当以法雨滋润那些渴望获得解脱的人们的心灵。这是，伟大的国王，云的第五个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，长老舍利弗在法军指挥官面前所说——
“‘看到众生，犹如千百里之遥；
瞬间靠近，教化他们的伟大圣者。’”
云的部件问答第六。
"尊者那伽仙，'宝石的部件应当被把握'你所说的，哪一个部件应当被把握？"

7. ‘‘Bhante nāgasena, ‘maṇiratanassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, maṇiratanaṃ ekantaparisuddhaṃ, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ekantaparisuddhājīvena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, maṇiratanassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, maṇiratanaṃ na kenaci saddhiṃ missīyati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena pāpehi pāpasahāyehi saddhiṃ na missitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, maṇiratanassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, maṇiratanaṃ jātiratanehi yojīyati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena uttamavarajātimantehi saddhiṃ saṃvasitabbaṃ, paṭipannakaphalaṭṭhasekkhaphalasamaṅgīhi sotāpannasakadāgāmianāgāmiarahantatevijjachaḷabhiññasamaṇamaṇiratanehi saddhiṃ saṃvasitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, maṇiratanassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena suttanipāte –

‘‘‘Suddhā suddhehi saṃvāsaṃ, kappayavho patissatā;

Tato samaggā nipakā, dukkhassantaṃ karissathā’’’ti.

Maṇiratanapañho sattamo.

8. Māgavikaṅgapañho

8. ‘‘Bhante nāgasena, ‘māgavikassa cattāri aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni cattāri aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, māgaviko appamiddho hoti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena appamiddhena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, māgavikassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, māgaviko migesu yeva cittaṃ upanibandhati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ārammaṇesu yeva cittaṃ upanibandhitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, māgavikassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, māgaviko kālaṃ kammassa jānāti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena paṭisallānassa kālo jānitabbo ‘ayaṃ kālo paṭisallānassa, ayaṃ kālo nikkhamanāyā’ti. Idaṃ, mahārāja, māgavikassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, māgaviko migaṃ disvā hāsamabhijaneti ‘imaṃ lacchāmī’ti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ārammaṇe abhiramitabbaṃ, hāsamabhijanetabbaṃ ‘uttariṃ visesamadhigacchissāmī’ti. Idaṃ, mahārāja, māgavikassa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ mahārāja therena mogharājena –

‘‘‘Ārammaṇe labhitvāna, pahitattena bhikkhunā;

Bhiyyo hāso janetabbo, adhigacchissāmi uttari’’’nti.

Māgavikaṅgapañho aṭṭhamo.

9. Bāḷisikaṅgapañho



"尊者那伽仙，'宝石的三个部件应当被把握'你所说的，哪三个部件应当被把握？" "如同，伟大的国王，宝石是极其纯净的，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当以极其纯净的生命而行。这是，伟大的国王，宝石的第一个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，宝石不与任何东西混合，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，不应与恶行及恶行的同伴混合。这是，伟大的国王，宝石的第二个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，宝石与珍贵的宝石相结合，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当与优秀的众生共处，和有修行果位的声闻、缘觉、菩萨及具足六通的圣者共处。这是，伟大的国王，宝石的第三个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，世尊在经集中的所说——
“‘与纯净者共处，善于相处的应当保持；
然后和谐相处，消除痛苦的根源。’”
宝石的部件问答第七。
"尊者那伽仙，'猎人的四个部件应当被把握'你所说的，哪四个部件应当被把握？" "如同，伟大的国王，猎人是警觉的，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当保持警觉。这是，伟大的国王，猎人的第一个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，猎人只关注猎物，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当只关注所缘。这是，伟大的国王，猎人的第二个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，猎人知道时机，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当知道独处的时机，‘这是独处的时机，这是出离的时机’。这是，伟大的国王，猎人的第三个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，猎人见到猎物时会微笑，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当对所缘感到欢喜，微笑着说‘我将获得更高的成就’。这是，伟大的国王，猎人的第四个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，长老摩诃王所说——
“‘在所缘中获得，警觉的比丘；
更多的欢笑应当产生，我将获得更高的成就。’”
猎人的部件问答第八。
"尊者那伽仙，'傻瓜的部件应当被把握'你所说的，哪一个部件应当被把握？"

9. ‘‘Bhante nāgasena, ‘bāḷisikassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, bāḷisiko baḷisena macche uddharati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ñāṇena uttariṃ sāmaññaphalāni uddharitabbāni. Idaṃ, mahārāja, bāḷisikassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, bāḷisiko parittakaṃ vadhitvā vipulaṃ lābhamadhigacchati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena parittalokāmisamattaṃ pariccajitabbaṃ. Lokāmisamattaṃ, mahārāja, pariccajitvā yogī yogāvacaro vipulaṃ sāmaññaphalaṃ adhigacchati. Idaṃ, mahārāja, bāḷisikassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena rāhulena –

‘‘‘Suññatañcānimittañca, vimokkhañcāppaṇihitaṃ;

Caturo phale chaḷabhiññā, cajitvā lokāmisaṃ labhe’’’ti.

Bāḷisikaṅgapañho navamo.

10. Tacchakaṅgapañho

10. ‘‘Bhante nāgasena, ‘tacchakassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, tacchako kāḷasuttaṃ anulometvā rukkhaṃ tacchati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena jinasāsanamanulomayitvā sīlapathaviyaṃ patiṭṭhahitvā saddhāhatthena paññāvāsiṃ gahetvā kilesā tacchetabbā. Idaṃ, mahārāja, tacchakassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, tacchako phegguṃ apaharitvā sāramādiyati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sassataṃ ucchedaṃ taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ taduttamaṃ aññaduttamaṃ akatamabhabbaṃ apurisakāraṃ abrahmacariyavāsaṃ sattavināsaṃ navasattapātubhāvaṃ saṅkhārasassatabhāvaṃ yo karoti, so paṭisaṃvedeti, añño karoti, añño paṭisaṃvedeti, kammaphaladassanā ca kiriyaphaladiṭṭhi ca iti evarūpāni ceva aññāni ca vivādapathāni apanetvā saṅkhārānaṃ sabhāvaṃ paramasuññataṃ nirīhanijjīvataṃ [nisattanijīvataṃ (ka.)] accantaṃ suññataṃ ādiyitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, tacchakassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena suttanipāte –

‘‘‘Kāraṇḍavaṃ niddhamatha, kasambuṃ apakassatha;

Tato palāpe vāhetha, assamaṇe samaṇamānine.

‘‘‘Niddhamitvāna pāpicche, pāpaācāragocare;

Suddhā suddhehi saṃvāsaṃ, kappayavho patissatā;

Tato samaggā nipakā, dukkhassantaṃ karissathā’’’ti.

Tacchakaṅgapañho dasamo.

Makkaṭakavaggo chaṭṭho.

Tassuddānaṃ –

Makkaṭo dārako kummo, vanaṃ rukkho ca pañcamo;

Megho maṇi māgaviko, bāḷisī tacchakena cāti.

7. Kumbhavaggo

1. Kumbhaṅgapañho

1. ‘‘Bhante nāgasena, ‘kumbhassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, kumbho sampuṇṇo na saṇati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena āgame adhigame pariyattiyaṃ sāmaññe pāramiṃ patvā na saṇitabbaṃ, na tena māno karaṇīyo, na dabbo [dappo (sī.)] dassetabbo, nihatamānena nihatadabbena bhavitabbaṃ, ujukena amukharena avikatthinā. Idaṃ, mahārāja, kumbhassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena suttanipāte –

‘‘‘Yadūnakaṃ taṃ saṇati, yaṃ pūraṃ santameva taṃ;

Aḍḍhakumbhūpamo [rittakumbhūpamo (sī.)] bālo, rahado pūrova paṇḍito’’’ti.

Kumbhaṅgapañho paṭhamo.



"尊者那伽仙，'渔夫的两个部件应当被把握'你所说的，哪两个部件应当被把握？" "如同，伟大的国王，渔夫用钓钩钓鱼，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当用智慧钓取更高的沙门果。这是，伟大的国王，渔夫的第一个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，渔夫通过少量的付出获得大量的收获，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当放弃少量的世俗利益。伟大的国王，放弃少量的世俗利益后，修行者将获得丰富的沙门果。这是，伟大的国王，渔夫的第二个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，长老罗睺罗所说——
"'空性、无相、解脱和无愿；
四果六通，放弃世俗利益而获得。'"
渔夫的部件问答第九。
"尊者那伽仙，'木匠的两个部件应当被把握'你所说的，哪两个部件应当被把握？" "如同，伟大的国王，木匠沿着墨线切割木头，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当遵循佛陀的教导，立足于戒律的基础上，以信心为手，以智慧为斧，切断烦恼。这是，伟大的国王，木匠的第一个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，木匠去除无用的部分，保留精华，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当去除常见、断见、灵魂即身体、灵魂异于身体等诸多争论之道，保留诸行的本质、究竟空性、无我无生命的绝对空性。这是，伟大的国王，木匠的第二个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，世尊在经集中所说——
"'除去无用之物，抛弃污秽；
然后驱除糟粕，假冒沙门者。
"'驱逐恶欲者，恶行者；
纯净者与纯净者共处，谨慎地相处；
然后和谐相处，消除痛苦的根源。'"
木匠的部件问答第十。
蜘蛛品第六。
其摘要如下：
蜘蛛、少年、乌龟、森林、树木第五；
云、宝石、猎人、渔夫、木匠。
水罐品
"尊者那伽仙，'水罐的一个部件应当被把握'你所说的，哪一个部件应当被把握？" "如同，伟大的国王，水罐装满时不会发出声音，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，在学习、证悟、教理、沙门行为上达到完美时，不应发出声音，不应因此而骄傲，不应显示自己的能力，应当保持谦逊，不骄傲，诚实，不自夸。这是，伟大的国王，水罐的一个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，世尊在经集中所说——
"'不满的发出声音，满的则保持沉默；
愚者如半满的罐子，智者如满的池塘。'"
水罐的部件问答第一。

2. Kāḷāyasaṅgapañho

2. ‘‘Bhante nāgasena, ‘kāḷāyasassa [kāḷahaṃsassa (ka.)] dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī’’ti ? ‘‘Yathā, mahārāja, kāḷāyaso supīto [suthito (ka.)] vamati [vahati (syā. ka.)], evameva kho, mahārāja, yogino yogāvacarassa mānasaṃ yoniso manasikārena [yoniso manasikāre (sī. syā. ka.)] apītaṃ vamati. Idaṃ, mahārāja, kāḷāyasassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, kāḷāyaso sakiṃ pītaṃ udakaṃ na vamati, evameva kho, mahārāja , yoginā yogāvacarena yo sakiṃ uppanno pasādo, na puna so vamitabbo ‘uḷāro so bhagavā sammāsambuddho, svākkhāto dhammo, suppaṭipanno saṅgho’ti. ‘Rūpaṃ aniccaṃ, vedanā aniccā, saññā aniccā, saṅkhārā aniccā, viññāṇaṃ aniccanti yaṃ sakiṃ uppannaṃ ñāṇaṃ, na puna taṃ vamitabbaṃ. Idaṃ , mahārāja, kāḷāyasassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena –

‘‘‘Dassanamhi parisodhito [parisodhike (sī. ka.)] naro, ariyadhamme niyato visesagū;

Nappavedhati anekabhāgaso, sabbaso ca mukhabhāvameva so’’’ti.

Kāḷāyasaṅgapañho dutiyo.

3. Chattaṅgapañho

3. ‘‘Bhante nāgasena, ‘chattassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, chattaṃ upari muddhani carati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kilesānaṃ upari muddhani carena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, chattassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, chattaṃ muddhanupatthambhaṃ hoti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena yoniso manasikārupatthambhena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, chattassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, chattaṃ vātātapameghavuṭṭhiyo paṭihanati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena nānāvidhadiṭṭhiputhusamaṇabrāhmaṇānaṃ [mahāvāta (ka.)] matavātatividhaggisantāpakilesavuṭṭhiyo paṭihantabbā . Idaṃ, mahārāja, chattassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā –

‘‘‘Yathāpi chattaṃ vipulaṃ, acchiddaṃ thirasaṃhitaṃ;

Vātātapaṃ nivāreti, mahatī meghavuṭṭhiyo.

‘‘‘Tatheva buddhaputtopi, sīlachattadharo suci;

Kilesavuṭṭhiṃ vāreti, santāpatividhaggayo’’’ti.

Chattaṅgapañho tatiyo.

4. Khettaṅgapañho



"尊者那伽仙，'黑天鹅的两个部件应当被把握'你所说的，哪两个部件应当被把握？" "如同，伟大的国王，黑天鹅饱满时不会呕吐，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，心中应当以正念为基础而不呕吐。这是，伟大的国王，黑天鹅的第一个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，黑天鹅不会呕吐自己所饮的水，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，若自己生起了欢喜，不应再呕吐出‘那位尊者是正等觉者，所说的法是善，僧团是善的’。‘色是无常的，感受是无常的，识别是无常的，行是无常的，意识是无常的’这些自己生起的智慧，也不应再呕吐。这是，伟大的国王，黑天鹅的第二个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，世尊在经文中所说——
“‘在观察中清净的人，专注于圣法的特质；
不会因多种原因而动摇，唯有其口的存在。’”
黑天鹅的部件问答第二。
"尊者那伽仙，'伞的三个部件应当被把握'你所说的，哪三个部件应当被把握？" "如同，伟大的国王，伞在顶部遮盖，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当高高地遮盖烦恼。这是，伟大的国王，伞的第一个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，伞是支撑的，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当以正念的支撑而存在。这是，伟大的国王，伞的第二个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，伞抵挡风、热、雨等侵袭，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当抵挡各种不同的见解、众多的沙门和婆罗门的烦恼。 这是，伟大的国王，伞的第三个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，长老舍利弗在法军指挥官面前所说——
“‘如同伞宽大、坚固而牢靠；
抵挡风热，抵挡大雨。
“‘同样，佛子的修行者，持戒如伞清净；
抵挡烦恼的侵袭，消除痛苦的根源。’”
伞的部件问答第三。
"尊者那伽仙，'田地的部件应当被把握'你所说的，哪一个部件应当被把握？"

4. ‘‘Bhante nāgasena, ‘khettassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, khettaṃ mātikāsampannaṃ hoti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sucaritavattappaṭivattamātikāsampannena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, khettassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, khettaṃ mariyādāsampannaṃ hoti, tāya ca mariyādāya udakaṃ rakkhitvā dhaññaṃ paripāceti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sīlahirimariyādāsampannena bhavitabbaṃ, tāya ca sīlahirimariyādāya sāmaññaṃ rakkhitvā cattāri sāmaññaphalāni gahetabbāni. Idaṃ, mahārāja, khettassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, khettaṃ uṭṭhānasampannaṃ hoti, kassakassa hāsajanakaṃ appampi bījaṃ vuttaṃ bahu hoti, bahu vuttaṃ bahutaraṃ hoti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena uṭṭhānasampannena vipulaphaladāyinā bhavitabbaṃ, dāyakānaṃ hāsajanakena bhavitabbaṃ, yathā appaṃ dinnaṃ bahu hoti, bahu dinnaṃ bahutaraṃ hoti. Idaṃ, mahārāja, khettassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena upālinā vinayadharena –

‘‘‘Khettūpamena bhavitabbaṃ, uṭṭhānavipuladāyinā;

Esa khettavaro nāma, yo dadāti vipulaṃ phala’’’nti.

Khettaṅgapañho catuttho.

5. Agadaṅgapañho

5. ‘‘Bhante nāgasena, ‘agadassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī’’ti. ‘‘Yathā, mahārāja, agade kimī na saṇṭhahanti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena mānase kilesā na saṇṭhapetabbā. Idaṃ, mahārāja, agadassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, agado daṭṭhaphuṭṭhadiṭṭhaasitapītakhāyitasāyitaṃ sabbaṃ visaṃ paṭihanati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena rāgadosamohamānadiṭṭhivisaṃ sabbaṃ paṭihanitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, agadassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena –

‘‘‘Saṅkhārānaṃ sabhāvatthaṃ, daṭṭhukāmena yoginā;

Agadeneva hotabbaṃ, kilesavisanāsane’’’ti.

Agadaṅgapañho pañcamo.

6. Bhojanaṅgapañho

6. ‘‘Bhante nāgasena, ‘bhojanassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, bhojanaṃ sabbasattānaṃ upatthambho, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbasattānaṃ maggupatthambhena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, bhojanassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, bhojanaṃ sabbasattānaṃ balaṃ vaḍḍheti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena puññavaḍḍhiyā vaḍḍhitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, bhojanassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, bhojanaṃ sabbasattānaṃ abhipatthitaṃ, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbalokābhipatthitena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, bhojanassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena mahāmoggallānena –

‘‘‘Saṃyamena niyamena, sīlena paṭipattiyā;

Patthitena bhavitabbaṃ, sabbalokassa yoginā’’’ti.

Bhojanaṅgapañho chaṭṭho.

7. Issāsaṅgapañho



"尊者那伽仙，'田地的三个部件应当被把握'你所说的，哪三个部件应当被把握？" "如同，伟大的国王，田地有良好的灌溉系统，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当具备善行和规矩的灌溉系统。这是，伟大的国王，田地的第一个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，田地有良好的界限，通过这个界限保护水分使谷物成熟，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当具备戒律和惭愧的界限，通过这个戒律和惭愧的界限保护沙门行，获得四种沙门果。这是，伟大的国王，田地的第二个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，田地能产生丰收，使农夫欢喜，少量的种子也能产生大量收成，大量的种子能产生更多收成，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当能产生丰富的果实，使施主欢喜，使少量的布施产生大量的果报，大量的布施产生更多的果报。这是，伟大的国王，田地的第三个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，长老优波离持律者所说——
"'应当如田地一般，能产生丰富的果实；
这就是最好的田地，能给予丰富的果实。'"
田地的部件问答第四。
"尊者那伽仙，'药物的两个部件应当被把握'你所说的，哪两个部件应当被把握？" "如同，伟大的国王，药物不让虫子滋生，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，不应让烦恼在心中滋生。这是，伟大的国王，药物的第一个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，药物能抵挡所有被咬、接触、看见、食用、饮用、咀嚼、品尝的毒素，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当抵挡所有贪欲、嗔恨、愚痴、骄慢、邪见的毒素。这是，伟大的国王，药物的第二个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，世尊所说——
"'欲见诸行本质的修行者，
应如药物一般，消除烦恼之毒。'"
药物的部件问答第五。
"尊者那伽仙，'食物的三个部件应当被把握'你所说的，哪三个部件应当被把握？" "如同，伟大的国王，食物是所有众生的支撑，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当成为所有众生道路的支撑。这是，伟大的国王，食物的第一个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，食物增强所有众生的力量，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当增长功德。这是，伟大的国王，食物的第二个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，食物是所有众生所渴望的，正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当成为所有世人所渴望的。这是，伟大的国王，食物的第三个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，长老大目犍连所说——
"'通过自制和规矩，戒律和修行；
修行者应成为，所有世人所渴望的。'"
食物的部件问答第六。
"尊者那伽仙，'射手的部件应当被把握'你所说的，哪一个部件应当被把握？"

7. ‘‘Bhante nāgasena, ‘issāsassa cattāri aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni cattāri aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, issāso sare pātayanto ubho pāde pathaviyaṃ daḷhaṃ patiṭṭhāpeti, jaṇṇuavekallaṃ karoti, sarakalāpaṃ kaṭisandhimhi ṭhapeti, kāyaṃ upatthaddhaṃ karoti, dve hatthe sandhiṭṭhānaṃ āropeti, muṭṭhiṃ pīḷayati, aṅguliyo nirantaraṃ karoti, gīvaṃ paggaṇhāti, cakkhūni mukhañca pidahati, nimittaṃ ujuṃ karoti, hāsamuppādeti ‘vijjhissāmī’ti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sīlapathaviyaṃ vīriyapāde patiṭṭhāpetabbaṃ, khantisoraccaṃ avekallaṃ kātabbaṃ, saṃvare cittaṃ ṭhapetabbaṃ, saṃyamaniyame attā upanetabbo, icchā mucchā pīḷayitabbā, yoniso manasikāre cittaṃ nirantaraṃ kātabbaṃ, vīriyaṃ paggahetabbaṃ, cha dvārā pidahitabbā, sati upaṭṭhapetabbā, hāsamuppādetabbaṃ ‘sabbakilese ñāṇanārācena vijjhissāmī’ti. Idaṃ, mahārāja, issāsassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, issāso āḷakaṃ pariharati vaṅkajimhakuṭilanārācassa ujukaraṇāya. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena imasmiṃ kāye satipaṭṭhānaāḷakaṃ pariharitabbaṃ vaṅkajimhakuṭilacittassa ujukaraṇāya. Idaṃ, mahārāja, issāsassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, issāso lakkhe upāseti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena imasmiṃ kāye upāsitabbaṃ. Kathaṃ mahārāja yoginā yogāvacarena imasmiṃ kāye upāsitabbaṃ? Aniccato upāsitabbaṃ, dukkhato upāsitabbaṃ, anattato upāsitabbaṃ, rogato…pe… gaṇḍato…pe… sallato…pe… aghato…pe… ābādhato…pe… parato…pe… palokato…pe… ītito…pe… upaddavato…pe… bhayato…pe… upasaggato…pe… calato…pe… pabhaṅguto…pe… addhuvato…pe… atāṇato…pe… aleṇato…pe… asaraṇato…pe… rittato…pe… tucchato…pe… suññato…pe… ādīnavato…pe… vipariṇāmadhammato…pe… asārato …pe… aghamūlato…pe… vadhakato…pe… vibhavato…pe… sāsavato…pe… saṅkhatato…pe… mārāmisato…pe… jātidhammato…pe… jarādhammato…pe… byādhidhammato…pe… maraṇadhammato…pe… sokadhammato…pe… paridevadhammato…pe… upāyāsadhammato…pe… saṃkilesadhammato…pe… evaṃ kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena imasmiṃ kāye upāsitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, issāsassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.

‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, issāso sāyaṃ pātaṃ upāsati. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sāyaṃ pātaṃ ārammaṇe upāsitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, issāsassa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā –

‘‘‘Yathā issāsako nāma, sāyaṃ pātaṃ upāsati;

Upāsanaṃ ariñcanto [na ricchanto (sī. ka.)], labhate bhattavetanaṃ.

‘‘‘Tatheva buddhaputtopi, karoti kāyupāsanaṃ;

Kāyupāsanaṃ ariñcanto, arahattamadhigacchatī’’’ti.

Issāsaṅgapañho sattamo.

Kumbhavaggo sattamo [ito paraṃ rājaṅgapañhādikā aṭṭhatiṃsa pañhā vinaṭṭhā, yehi tā diṭṭhā,§tehi no ārocetabbā puna muddāpanakāle pakkhipanatthāyāti (na, bu, sa)].

Tassuddānaṃ –

Kumbho ca kāḷāyaso ca, chattaṃ khettañca agado;

Bhojanena ca issāso, vuttaṃ dāni vidūhīti.

Opammakathāpañho niṭṭhito.


"尊者那伽仙，'嫉妒的四个部件应当被把握'你所说的，哪四个部件应当被把握？" "如同，伟大的国王，嫉妒者在箭上施加力量，使两脚在地上稳固，做出弯曲的姿势，将箭矢稳固在肩膀上，身体保持紧张，双手举起，握紧拳头，手指不停地动，脖子向前伸，眼睛和嘴巴闭合，目标对准，生起微笑，想着‘我会射中’。正是如此，伟大的国王，修行者在修行的过程中，应当在戒律的基础上，稳固地建立精进，保持耐心和惭愧，控制心念，约束自己，抑制欲望，保持正念，心念应当持续，精进应当被提升，六根应当被闭合，正念应当被培养，生起微笑，想着‘我会用智慧射中所有烦恼’。这是，伟大的国王，嫉妒的第一个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，嫉妒者保持箭矢的直线，正是如此，伟大的国王，修行者在此身体中应当保持正念的箭矢。 这是，伟大的国王，嫉妒的第二个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，嫉妒者关注目标，正是如此，伟大的国王，修行者在此身体中应当被关注。如何，伟大的国王，修行者在此身体中应当被关注？应当关注无常，应当关注痛苦，应当关注无我，应当关注疾病……等等……肿块……等等……刺痛……等等……痛苦……等等……障碍……等等……动摇……等等……崩溃……等等……不牢靠……等等……无常……等等……无依……等等……空虚……等等……虚无……等等……空洞……等等……无所依靠……等等……无常……等等……痛苦的根源……等等……杀戮……等等……分裂……等等……有色……等等……生死……等等……老病……等等……忧伤……等等……悲伤……等等……痛苦的根源……等等……污垢……等等……正是如此，伟大的国王，修行者在此身体中应当被关注。这是，伟大的国王，嫉妒的第三个部件应当被把握。
"再者，伟大的国王，嫉妒者在黄昏时分进行关注。正是如此，伟大的国王，修行者在黄昏时分应当进行关注。这是，伟大的国王，嫉妒的第四个部件应当被把握。此乃，伟大的国王，长老舍利弗在法军指挥官面前所说——
"'如同嫉妒者在黄昏时分进行关注；
关注不让敌人得逞，便能获得饮食的供养。
"'同样，佛子的修行者，也应进行身体的关注；
关注不让敌人得逞，便能获得阿罗汉果。'"
嫉妒的部件问答第七。
水罐品第七（接下来是王的部件问答等三十个问题，未被记录）。
其摘要如下：
水罐、黑天鹅、伞、田地、药物；
食物与嫉妒，以上为已述。
比喻的讨论已结束。


Nigamanaṃ

Iti chasu kaṇḍesu bāvīsativaggapatimaṇḍitesu dvāsaṭṭhiadhikā dvesatā imasmiṃ potthake āgatā milindapañhā samattā, anāgatā ca pana dvācattālīsā honti, āgatā ca anāgatā ca sabbā samodhānetvā catūhi adhikā tisatapañhā honti, sabbāva milindapañhāti saṅkhaṃ gacchanti.

Rañño ca therassa ca pucchāvisajjanāvasāne caturāsītisatasahassayojanabahalā udakapariyantaṃ katvā ayaṃ mahāpathavī chadhā kampittha, vijjullatā nicchariṃsu, devatā dibbapupphavassaṃ pavassiṃsu, mahābrahmā sādhukāramadāsi, mahāsamuddakucchiyaṃ meghatthanitanigghoso viya mahāghoso ahosi, iti so milindo rājā ca orodhagaṇā ca sirasā añjaliṃ paṇāmetvā vandiṃsu.

Milindo rājā ativiya pamuditahadayo sumathitamānahadayo buddhasāsane sāramatino ratanattaye sunikkaṅkho niggumbo nitthaddho hutvā therassa guṇesu pabbajjāsu paṭipadāiriyāpathesu ca ativiya pasanno vissattho nirālayo nihatamānatthambho uddhaṭadāṭho viya bhujagindo evamāha ‘‘sādhu, bhante nāgasena, buddhavisayo pañho tayā visajjito, imasmiṃ buddhasāsane ṭhapetvā dhammasenāpatiṃ sāriputtattheraṃ añño tayā sadiso pañhavisajjane natthi, khamatha, bhante nāgasena, mama accayaṃ, upāsakaṃ maṃ, bhante nāgasena, dhāretha ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.

Tadā rājā saha balakāyehi nāgasenattheraṃ payirupāsitvā milindaṃ nāma vihāraṃ kāretvā therassa niyyātetvā catūhi paccayehi nāgasenaṃ koṭisatehi bhikkhūhi saddhiṃ paricari, punapi therassa paññāya pasīditvā puttassa rajjaṃ niyyātetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi, tena vuttaṃ –

‘‘Paññā pasatthā lokasmiṃ, katā saddhammaṭṭhitiyā;

Paññāya vimatiṃ hantvā, santiṃ papponti paṇḍitā.

Yasmiṃ khandhe ṭhitā paññā, sati tattha anūnakā;

Pūjā visesassādhāro, aggo seṭṭho [so va (pī.)] anuttaro;

Tasmā hi paṇḍito poso, sampassaṃ hitamattano [atthamattano (pī.)];

Paññavantaṃbhipūjeyya, cetiyaṃ viya sādaro’’ti [pūjiyanti (pī.) ito paraṃ tisso gāthāyo sī. pī. potthakesu natthi].

Laṅkāyaṃ doṇinagare, vasatā doṇināminā;

Mahātherena lekhitvā, suṭṭhapitaṃ yathāsutaṃ;

Milindarājapañho ca, nāgasenavisajjanaṃ;

Milindo hi mahāpañño, nāgaseno supaṇḍito;

Iminā puññakammena, ito gacchāmi tussitaṃ;

Metteyyaṃnāgate passe, suṇeyyaṃ dhammamuttamanti.


结语
这样,在六个章节中,装饰有二十二品,本书中所记载的弥兰陀王问题共二百六十二个已经结束,还有四十二个未被记录,把已记录和未记录的全部加起来共三百零四个问题,都被称为弥兰陀王问题。
在国王和长老问答结束时,这个八万四千由旬厚的大地以水为边界震动了六次,闪电闪耀,天神降下天花雨,大梵天表示赞同,大海中发出如雷鸣般的巨响,弥兰陀王和他的后宫群臣都举手合掌顶礼。
弥兰陀王心中无比欢喜,骄慢之心被完全消除,对佛陀的教法心生信仰,对三宝毫无怀疑,变得温和谦逊,对长老的功德、出家生活、修行和威仪深感敬佩,变得坦诚无畏,骄慢之心被完全消除,如同被拔去毒牙的蛇王,他说道:"善哉,尊者那伽仙,你已经解答了佛陀境界的问题,在这佛陀的教法中,除了法将舍利弗长老,没有人能像你一样解答问题。请原谅我的过失,尊者那伽仙,请接受我作为优婆塞,从今以后直到生命终结我皈依三宝。"
那时,国王与军队一起侍奉那伽仙长老,建造了名为弥兰陀的寺院献给长老,以四事供养那伽仙和数百万比丘。之后,他再次对长老的智慧生起信心,把王位传给儿子,从在家出家为僧,修习观禅,证得阿罗汉果。因此有偈颂说:
"智慧在世间受赞颂,为正法久住而创造;
智者以智慧断疑惑,能获得寂静涅槃果。
智慧所依止的蕴体,正念在其中不减少;
它是特殊供养的基础,最高最胜无可比。
因此有智之人,观察自身利益;
应当恭敬供养,有智慧者如塔庙。"
在兰卡岛的多尼城,由名为多尼的大长老,
根据所听闻的记录下来,并很好地整理了;
弥兰陀王的问题,和那伽仙的回答;
弥兰陀王智慧广大,那伽仙非常聪明;
以此功德之业,我从此往生兜率天;
将来能见弥勒佛,听闻最胜妙法音。


Milindapañho niṭṭhito.

弥兰陀王问经已结束。

